9. sınıf fizik 9. sınıf fizik Madde ve Özellikleri testi ve çözümleri

Çözüm: Madde, kütlesi ve hacmi olan, tanecikli yapıya sahip her şeydir. Enerji (ısı, ışık, ses vb.) madde değil, bir fiziksel olgudur. Bu nedenle enerji madde türü değildir. (5-6. sınıf düzeyi)

Çözüm: Katı haldeki bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesine erime denir. Donma (sıvıdan katıya), Buharlaşma (sıvıdan gaza), Yoğuşma (gazdan sıvıya), Süblimleşme (katıdan gaza) diğer hal değişimleridir. (5-6. sınıf düzeyi)

Çözüm: Kütle, bir cismin madde miktarının bir ölçüsüdür ve terazi ile ölçülür. Dereceli silindir hacim, termometre sıcaklık, dinamometre kuvvet, kronometre ise zaman ölçmek için kullanılır. (5-6. sınıf düzeyi)

Çözüm: Taşın hacmi, su seviyesindeki artış miktarına eşittir. Su seviyesi 75 mL'ye yükseldiğine göre, taşın hacmi = Son hacim - İlk hacim = 75 mL - 50 mL = 25 mL'dir. (7-8. sınıf LGS tipi basit uygulama)

Çözüm: Özkütle (yoğunluk), bir maddenin birim hacminin kütlesidir ve d = m/V formülüyle hesaplanır. Maddeler için ayırt edici bir özelliktir. (7-8. sınıf LGS düzeyi)

Çözüm: Özkütle (d) = Kütle (m) / Hacim (V) formülü ile bulunur. Verilen değerler yerine yazıldığında: d = 150 g / 50 cm³ = 3 g/cm³ olur. (7-8. sınıf LGS tipi hesaplama)

Çözüm: Fiziksel değişimlerde maddenin kimliği değişmez, sadece görünümü veya fiziksel hali değişir. Kağıdın yırtılması, buzun erimesi, suyun buharlaşması fiziksel değişimlerdir. Demirin paslanması, sütün ekşimesi, mumun yanması ve fotosentez ise maddenin kimliğini değiştiren kimyasal değişimlerdir. (7-8. sınıf LGS düzeyi)

Çözüm: Buharlaşma her sıcaklıkta, genellikle sıvının yüzeyinden gerçekleşen bir hal değişimidir. Kaynama ise belirli bir sıcaklıkta (kaynama noktası) ve sıvının her yerinde kabarcıklar oluşturarak gerçekleşen, hızlı bir buharlaşma türüdür. Her ikisi de fiziksel değişimdir ve ısı alarak gerçekleşir. (7-8. sınıf LGS / 9-10. sınıf başlangıç)

Çözüm: Saf maddeler elementler ve bileşiklerdir. Su (bileşik), Altın (element), Amonyak (bileşik) ve Tuz ruhu (bileşik) saf maddelerdir. Hava ise azot, oksijen, argon gibi farklı gazların oluşturduğu bir karışımdır, dolayısıyla saf madde değildir. (9-10. sınıf)

Çözüm: Bileşikler, iki veya daha fazla farklı elementin belirli oranlarda kimyasal bağlarla birleşmesiyle oluşan saf maddelerdir. Bakır, Oksijen, Helyum ve Cıva elementtir. Karbon dioksit (CO₂) ise karbon ve oksijen elementlerinden oluşmuş bir bileşiktir. (9-10. sınıf)

Çözüm: Karışımlar, iki veya daha fazla maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir araya gelmesiyle oluşur. Homojen (tuzlu su gibi) veya heterojen (kumlu su gibi) olabilirler. Belirli bir formülleri yoktur, erime ve kaynama noktaları sabit değildir, bileşenlerinin özelliklerini korurlar ve fiziksel yollarla ayrılabilirler. (9-10. sınıf)

Çözüm: Tuzlu su homojen bir karışımdır ve tuzu sudan ayırmak için bileşenlerin kaynama noktası farkından yararlanılan damıtma yöntemi kullanılır. Damıtma ile su buharlaştırılarak ayrılır, geriye tuz kalır. Süzme, dekantasyon katı-sıvı heterojen karışımlar için; mıknatıslama mıknatıstan etkilenen maddeler için; ayırma hunisi ise yoğunluk farkı ile ayrılan sıvı-sıvı heterojen karışımlar için kullanılır. (9-10. sınıf)

Çözüm: Gaz halindeki maddelerin tanecikleri arasındaki boşluklar çok fazla olduğu için sıkıştırılabilirler. Belirli hacimleri ve şekilleri yoktur, bulundukları kabın şeklini ve hacmini alırlar. Tanecikleri arasındaki çekim kuvvetleri en zayıf olan haldir ve tanecikler çok hızlı ve düzensiz hareket ederler. (9-10. sınıf)

Çözüm: Maddenin tanecikli yapısı, maddelerin atom veya moleküllerden oluştuğunu ve bu taneciklerin hareket halinde olduğunu ifade eder. Difüzyon, yoğunluk farkları, çözünme ve katıların şekli doğrudan taneciklerin düzeni, hareketi ve etkileşimleriyle açıklanır. Işığın yansıması ise ışığın maddeyle etkileşimiyle ilgili bir olaydır ve maddenin tanecikli yapısından ziyade dalga veya foton özelliğiyle açıklanır. (9-10. sınıf YKS başlangıç)

Çözüm: Dipol-dipol etkileşimi, polar moleküller arasında görülen çekim kuvvetidir. Molekülün polar olması için kalıcı dipollere sahip olması gerekir. HCl, H₂O, NH₃ ve H₂S molekülleri polar yapıdadır. CO₂ (karbon dioksit) molekülü ise bağları polar olmasına rağmen, doğrusal geometriye sahip olduğu için dipol momentleri birbirini yok eder ve apolar bir moleküldür. Apolar moleküller arasında sadece London (indüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol) kuvvetleri görülür. (11-12. sınıf YKS)

Çözüm: Buharlaşma hızı; sıvının yüzey alanı (geniş yüzeyde daha hızlı), ortamın sıcaklığı (yüksek sıcaklıkta daha hızlı), sıvının türü (moleküller arası çekim kuvveti zayıf olan daha hızlı), ve havadaki nem oranı (nem azaldıkça daha hızlı) gibi faktörlere bağlıdır. Kabın şekli ise, yüzey alanını dolaylı olarak etkileyebilir ancak doğrudan buharlaşma hızını belirleyen bir faktör değildir; yüzey alanı sabit tutulduğunda kabın şekli buharlaşmayı etkilemez. (11-12. sınıf YKS)

Çözüm: Sıcaklık ve mol sayısı sabit tutulduğunda, bir gazın hacmi ile basıncı ters orantılıdır (P₁V₁ = P₂V₂). Bu durum, Boyle Yasası olarak bilinir. Charles Yasası (V/T), Gay-Lussac Yasası (P/T) ve Avogadro Yasası (V/n) diğer gaz yasalarıdır. İdeal Gaz Yasası (PV=nRT) ise tüm bu yasaları birleştiren genel bir ifadedir. (11-12. sınıf YKS)

Çözüm: Koligatif özellikler (buhar basıncı düşmesi, kaynama noktası yükselmesi, donma noktası alçalması ve ozmotik basınç), çözeltideki çözünen taneciklerinin derişimine (mol sayısına) bağlı olan, çözünen maddenin kimyasal yapısından veya türünden bağımsız özelliklerdir. Çözücünün türüne ve miktarına da dolaylı olarak bağlıdır ancak temel belirleyici çözünenin tanecik derişimidir. (11-12. sınıf YKS)

Çözüm: Viskozite, bir sıvının akmaya karşı gösterdiği dirençtir. Viskozitesi yüksek sıvılar (bal gibi) daha yavaş akar. Sıcaklık arttıkça moleküller arası etkileşimler zayıflar ve viskozite azalır. Moleküller arası çekim kuvvetleri arttıkça akmaya direnç artar ve viskozite de artar. Akışkanlığı yüksek olan (su gibi) sıvıların viskozitesi düşüktür. Viskozitesi yüksek olan sıvılarda moleküller arası çekim kuvvetleri güçlü olduğu için buharlaşma hızları düşüktür, çünkü moleküllerin sıvıyı terk etmesi daha zordur. (11-12. sınıf YKS)

Çözüm: Katılar, taneciklerin düzenli istiflenip istiflenmemesine göre kristal veya amorf olarak ikiye ayrılır. Kristal katılarda (tuz, elmas, kuvars, buz gibi) tanecikler belirli bir düzen içinde tekrarlanır ve belirli erime noktaları vardır. Amorf katılarda (cam, plastik, lastik gibi) ise tanecikler gelişigüzel, düzensiz istiflenmiştir ve belirli bir erime noktaları yoktur, ısıtıldıklarında yumuşayarak akışkan hale geçerler. (11-12. sınıf YKS)