7. sınıf fen bilimleri 7. sınıf fen bilimleri Hücre ve Bölünmeler testi ve çözümleri – İnteraktif Test
1) Canlıların en küçük yapı ve görev birimi olan hücrelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm: Doğru cevap C'dir. Hücrelerin büyük çoğunluğu mikroskopla görülse de, gözle görülebilen (örneğin deve kuşu yumurtası gibi) büyük hücreler de bulunmaktadır. Diğer seçenekler, hücrelerle ilgili temel ve doğru bilgilerdir (5-6. sınıf düzeyinde temel hücre bilgisi).
2) Bitki hücrelerinde bulunup hayvan hücrelerinde bulunmayan temel yapılar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Çözüm: Doğru cevap B'dir. Bitki hücrelerine özgü olan ve onlara destek veren yapı hücre duvarıdır. Kloroplast ise bitki hücrelerinde fotosentez yapmayı sağlayan organdir. Hayvan hücrelerinde bu iki yapı bulunmaz. (5-6. sınıf düzeyinde bitki-hayvan hücresi farkı).
3) Bir hücrenin temel işlevlerini yerine getiren, enerji üreten, protein sentezleyen ve atıkları uzaklaştıran 'küçük organlar'a ne ad verilir?
Çözüm: Doğru cevap C'dir. Hücre içindeki özelleşmiş yapısal ve işlevsel birimlere 'organel' denir. Mitochondri, ribozom, Golgi aygıtı gibi yapılar birer organeldir. (7. sınıf düzeyinde temel organel tanımı).
4) Mitoz bölünme ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm: Doğru cevap D'dir. Mitoz bölünme sonucunda oluşan hücrelerin genetik yapısı, ana hücre ile tamamen aynıdır. Bu, büyüme, onarım ve eşeysiz üremenin temelini oluşturur. (7-8. sınıf LGS seviyesi, mitozun temel özellikleri).
5) Aşağıdaki olaylardan hangisi mayoz bölünmenin canlılar için önemini en iyi açıklar?
Çözüm: Doğru cevap D'dir. Mayoz bölünme, eşey hücrelerinin (gametlerin) oluşumunu sağlar ve krossing-over gibi olaylarla kalıtsal çeşitliliğin artmasına katkıda bulunur. Bu çeşitlilik, evrim ve türlerin değişen çevre koşullarına adaptasyonu için önemlidir. (7-8. sınıf LGS seviyesi, mayozun önemi).
6) Hücre zarının temel görevleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm: Doğru cevap E'dir. Fotosentez olayı kloroplastlarda gerçekleşir ve hücre zarı fotosentez yapmaz. Hücre zarı seçici geçirgen yapısıyla madde alışverişini düzenler, hücreye şekil verir ve dış etkilere karşı korur. (9. sınıf temel hücre bilgisi).
7) Ökaryot bir hücrede DNA replikasyonunun gerçekleştiği evre aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Doğru cevap E'dir. Hücre döngüsünün İnterfaz evresi G1, S ve G2 alt evrelerinden oluşur. DNA replikasyonu (DNA'nın kendini eşlemesi) S (sentez) evresinde gerçekleşir. (9-10. sınıf YKS hazırlık başlangıcı).
8) Aşağıdakilerden hangisi mitoz ve mayoz bölünmenin ortak özelliklerinden biri değildir?
Çözüm: Doğru cevap E'dir. Homolog kromozomların ayrılması sadece mayoz bölünme I'e özgüdür. Mitozda ve mayoz II'de kardeş kromatitler ayrılır. DNA replikasyonu, çekirdek zarının erimesi ve sitoplazma bölünmesi her iki bölünme tipinde de ortak olarak görülen olaylardır. (9-10. sınıf YKS hazırlık başlangıcı, karşılaştırma).
9) Bir araştırmacı, X canlısının hücrelerini incelediğinde, hücrelerin çekirdeği olmadığını, ancak halkasal bir DNA'ya sahip olduğunu gözlemlemiştir. Bu canlı türü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Çözüm: Doğru cevap D'dir. Çekirdeği olmayan, genetik materyali sitoplazmada serbest halde bulunan (halkasal DNA) hücreler prokaryot hücrelerdir. Bakteriler ve arkeler bu gruba girer. Bitkiler ve hayvanlar ökaryottur, ribozom prokaryotlarda da bulunur, kloroplast ökaryotik bitki hücrelerinde bulunur. (9-10. sınıf, prokaryot/ökaryot ayrımı, analiz).
10) Canlılarda büyüme, gelişme, doku onarımı ve eşeysiz üreme gibi hayati süreçlerin temelinde yatan hücre bölünmesi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Doğru cevap B'dir. Mitoz bölünme, çok hücreli canlılarda büyüme, gelişme ve hasarlı dokuların onarımını sağlarken, tek hücreli canlılarda eşeysiz üremeyi gerçekleştirir. Diğer seçenekler, farklı üreme veya bölünme tipleridir ancak bu genel işlevleri kapsamaz. (7-8. sınıf LGS ve 9-10. sınıf genel bilgi).
11) Hücre döngüsünün düzenlenmesinde önemli rol oynayan ve kontrol noktalarında hücrenin bir sonraki evreye geçişini sağlayan proteinler genel olarak hangi isimle anılır?
Çözüm: Doğru cevap C'dir. Hücre döngüsü, siklinler (cyclins) ve siklin bağımlı kinazlar (CDK'lar - cyclin-dependent kinases) tarafından sıkı bir şekilde düzenlenir. Bu proteinler, hücrenin her evreye doğru zamanda ve doğru koşullarda girmesini sağlar. (11-12. sınıf YKS odaklı, ileri seviye).
12) Kanser, hücre döngüsünün kontrolsüz büyümesi ve bölünmesiyle karakterize edilen bir hastalıktır. Bu durumun temelinde yatan hücresel bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Doğru cevap C'dir. Kanser genellikle, hücre döngüsünün kontrol noktalarında meydana gelen genetik mutasyonlar sonucu ortaya çıkar. Bu mutasyonlar, hücrelerin kontrolsüz bir şekilde bölünmesine ve tümör oluşumuna yol açar. Apoptozun azalması da kansere katkıda bulunabilir ancak temel sorun döngü kontrolüdür. (11-12. sınıf YKS odaklı, günlük hayat bağlantılı, analiz).
13) Aşağıdaki olaylardan hangisi mayoz bölünmeye özgü olup, kalıtsal çeşitliliğin artırılmasına doğrudan katkı sağlar?
Çözüm: Doğru cevap D'dir. Mayoz I'de homolog kromozomların metafaz plağında rastgele dizilmesi ve anafaz I'de birbirinden bağımsız olarak ayrılması (bağımsız açılım), krossing-over ile birlikte kalıtsal çeşitliliğin en önemli kaynaklarındandır. Kardeş kromatitlerin ayrılması hem mitozda hem mayoz II'de olur, sitoplazma bölünmesi her ikisinde de var, DNA miktarının yarıya inmesi sonuçtur, sentromerlerin ayrılması kardeş kromatitlerin ayrılması ile ilgilidir. (11-12. sınıf YKS odaklı, genetik çeşitlilik).
14) Aşağıdaki organellerden hangisi hücre içi sindirimde görev yaparak, yaşlı ve hasarlı organellerin veya hücreye giren yabancı maddelerin parçalanmasından sorumludur?
Çözüm: Doğru cevap D'dir. Lizozomlar, hücre içi sindirim enzimleri içeren keseciklerdir. Hücreye alınan büyük molekülleri, ömrünü tamamlamış organelleri ve yabancı maddeleri parçalayarak hücre temizliğinde ve geri dönüşümünde görev yaparlar. (9-10. sınıf lise temel organel bilgisi).
15) Bir embriyonun gelişim sürecinde hücre sayısının artması ve farklılaşarak çeşitli doku ve organları oluşturması hangi hücre bölünmesi türüyle açıklanır?
Çözüm: Doğru cevap B'dir. Embriyonik gelişim sırasında hücre sayısının artışı (büyüme) ve hücrelerin özelleşerek doku ve organları oluşturması (gelişme) mitoz bölünme ile gerçekleşir. Mayoz bölünme üreme hücrelerinin oluşumunu sağlar. (7-8. sınıf LGS seviyesi, günlük hayatla bağlantılı).
16) Aşağıdaki hücrelerden hangisi bölünme yeteneğini kaybetmiş veya çok sınırlı bölünme yeteneğine sahip hücrelere örnek verilemez?
Çözüm: Doğru cevap E'dir. Deri epitel hücreleri, yıpranan derinin yenilenmesi amacıyla sürekli olarak mitoz bölünme geçirirler. Diğer seçeneklerdeki hücreler (sinir, kas, retina, kırmızı kan hücreleri) genellikle bölünme yeteneklerini kaybetmiş veya çok sınırlı bölünme yeteneğine sahip hücrelerdir. (11-12. sınıf YKS odaklı, analiz ve değerlendirme).
17) Bir hücrede sentrozom organelinin görev yapmaması durumunda, hücre bölünmesi sırasında aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
Çözüm: Doğru cevap D'dir. Sentrozom, hayvan hücrelerinde iğ ipliklerinin oluşumunda merkezi bir rol oynar. İğ iplikleri, kromozomların düzenli bir şekilde ayrılmasını ve hücrenin ikiye bölünmesini (sitoplazma bölünmesini) sağlar. Sentrozom olmaması iğ ipliklerinin oluşumunu aksatır ve bu da sitoplazma bölünmesinin tamamlanmasını engeller. Ancak bu durumda bile DNA replikasyonu başlayabilir, çekirdek zarı eriyebilir, ancak kromozomlar düzgün ayrılamaz ve sitoplazma bölünmesi sorunlu olur. (11-12. sınıf YKS odaklı, analiz).
18) Ekmek mayası (Saccharomyces cerevisiae) gibi bazı tek hücreli canlıların belirli bir bölgesinden bir çıkıntı oluşturarak yeni bir birey meydana getirmesi olayına ne ad verilir?
Çözüm: Doğru cevap C'dir. Bu üreme şekline 'tomurcuklanma' denir. Ana canlıdan gelişen küçük bir çıkıntının (tomurcuk) büyüyerek ana canlıdan ayrılması veya bağlı kalmasıyla yeni bireyler oluşur. Ekmek mayası buna güzel bir örnektir. (7-8. sınıf LGS ve 9-10. sınıf eşeysiz üreme çeşitleri).
19) Aşağıdaki hücre yapılarından hangisi, hem prokaryot hem de ökaryot hücrelerde ortak olarak bulunur ve protein sentezinden sorumludur?
Çözüm: Doğru cevap C'dir. Ribozomlar, protein sentezinden sorumlu organeldir ve tüm canlı hücrelerde (prokaryot ve ökaryot) ortak olarak bulunur. Diğer organellerden çekirdek, mitokondri, kloroplast ve endoplazmik retikulum sadece ökaryot hücrelerde bulunur. (9-10. sınıf temel hücre organelleri ve karşılaştırma).
20) Bir çiftçinin tarlasında yetiştirdiği patatesleri küçük parçalara ayırarak toprağa ekmesi ve her parçadan yeni bir bitkinin gelişmesi, aşağıdaki üreme şekillerinden hangisine örnektir?
Çözüm: Doğru cevap C'dir. Bu tür üreme, bitkinin vejetatif (eşeysiz) kısımlarından (gövde, yaprak, kök) yeni bitkilerin elde edilmesi durumudur. Patatesin yumrusundan yeni bitki oluşumu vejetatif üremenin bir çeşididir. Bu durum, bitkilerde görülen bir eşeysiz üreme şeklidir. (7-8. sınıf LGS ve 9-10. sınıf eşeysiz üreme çeşitleri, günlük hayatla bağlantılı).
Skor: 0/0 (0%)
Hücre ve Bölünmeler
Hücre ve Bölünmeler konusunda kapsamlı bir anlatım aşağıdadır.