9. sınıf tarih 9. sınıf tarih İlk Türk Devletleri testi ve çözümleri

Çözüm: Türklerin bilinen ilk anayurdu Orta Asya'dır. Bu bölgenin sert karasal iklimi ve geniş bozkır alanları, tarım yerine hayvancılığın gelişmesine ve buna bağlı olarak göçebe bir yaşam tarzının benimsenmesine neden olmuştur. Diğer seçenekler, coğrafi bölgeler ve bu bölgelerin yaşam tarzı üzerindeki etkileri açısından yanlıştır. (5-6. Sınıf, Temel Bilgi)

Çözüm: 'Kut' anlayışı, Türk devlet geleneğinde hükümdarlığın ilahi bir yetkiye dayandığına, yani Gök Tanrı tarafından verildiğine inanılmasıdır. Bu inanç, hükümdarın meşruiyetini sağlardı. Diğer seçenekler 'kut' anlayışını doğru yansıtmaz. (7-8. Sınıf, Orta Seviye, LGS tarzı kavram bilgisi)

Çözüm: Mete Han'ın onluk sistemi kurması, dünya askeri tarihinde bir dönüm noktasıdır. Bu sistem, Türk ordularının daha düzenli, disiplinli ve etkili hale gelmesini sağlamış, birçok farklı millete örnek olmuştur. Diğer seçenekler, onluk sistemin sonuçları açısından yanlıştır. (7-8. Sınıf, Orta Seviye, Neden-sonuç ilişkisi, LGS)

Çözüm: Türklerin Orta Asya'dan göç etmelerinin başlıca nedenleri arasında kuraklık, nüfus artışı, boylar arası mücadeleler ve cihan hâkimiyeti düşüncesi gibi faktörler bulunur. Ancak Orta Asya'nın denize kıyısı olmaması nedeniyle 'deniz ticareti yollarını ele geçirme isteği' gibi bir neden söz konusu değildir. (9-10. Sınıf, Temel Bilgi, Kavram bilgisi)

Çözüm: Orhun Yazıtları, Türk adının geçtiği ilk yazılı belgeler olmasının yanı sıra, Türk dili ve edebiyatının ilk örnekleridir. İçeriklerinde Türk töresi, devlet yönetimi, milletin bağımsızlık ve devlete bağlılık bilinci gibi konular işlenir. Bu yönüyle Türklerin kültürel kimliğinin oluşumunda ve sonraki nesillere aktarımında önemli bir rol oynamıştır. Yazıtlar Göktürk alfabesiyle yazılmıştır ve sadece dini metin içermezler. (9-10. Sınıf, Orta Seviye, Yorumlama, YKS başlangıcı)

Çözüm: Maniheizm, savaşmayı ve et yemeyi yasakladığı için Uygurların savaşçı özelliklerinin zayıflamasına, yerleşik hayata geçmelerine, şehirler kurmalarına, tarım ve sanat alanında ilerlemelerine neden olmuştur. Ancak Maniheizm hayvancılığı tamamen terk etmelerini gerektirmemiş, sadece et tüketimini azaltmıştır. Hayvancılık, geçim kaynaklarından biri olmaya devam etmiştir. (11-12. Sınıf, İleri Seviye, Analiz, YKS)

Çözüm: İlk Türk devletlerinde Hatun, hükümdarın eşi olarak kurultay toplantılarına katılır, elçileri kabul eder ve gerektiğinde devleti yönetirdi. Bu durum, Türk toplumunda kadınların sosyal hayatta ve devlet yönetiminde önemli bir yere sahip olduğunu gösterir. Diğer seçenekler bu durumu doğru yansıtmaz. (7-8. Sınıf, Orta Seviye, LGS tarzı çıkarım)

Çözüm: İkili teşkilat, devletin doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrılarak yönetilmesidir. Doğu tarafı 'kağan' tarafından yönetilirken, batı genellikle 'yabgu' unvanlı bir kardeş veya akraba tarafından yönetilirdi. Bu sistem, geniş topraklara sahip Türk devletlerinde idari ve askeri açıdan daha etkin bir yönetim sağlamayı amaçlarken, aynı zamanda merkezi otoriteyi zayıflatma ve taht kavgalarına yol açma gibi olumsuz sonuçları da olmuştur. (9-10. Sınıf, Orta Seviye, Kavram ve amaç ilişkisi, YKS)

Çözüm: Balballar, Türklerde ölen bir yiğidin mezarının veya kurganının çevresine dikilen, öldürülen düşmanları temsil eden taş heykellerdir. Bu heykellerin öteki dünyada ölen kişiye hizmet edeceğine inanılırdı. Dolayısıyla balballar, ölen kişinin başarılarını ve kahramanlığını simgelerdi. (5-6. Sınıf, Temel Bilgi, Kavram tanımı)

Çözüm: Göçebe yaşam tarzında taşınabilir sanat eserleri ön plandayken, Uygurların Maniheizm'i benimsemesiyle birlikte yerleşik hayata geçmeleri; tapınaklar, saraylar ve şehirler inşa etmelerini sağlamıştır. Bu yapılar da fresk (duvar resmi) ve minyatür gibi sabit sanat eserleriyle süslenmiştir. Dolayısıyla bu sanat dallarının gelişimi, Uygurların yerleşik hayata geçişinin doğrudan bir göstergesidir. (11-12. Sınıf, İleri Seviye, Sentez, YKS)

Çözüm: Töre, Türk toplumunun gelenek, görenek ve inançlarından beslenen, yazılı olmayan ancak herkes için bağlayıcı olan kurallardır. Tıpkı modern anayasalar gibi töre de toplumsal düzeni, devletin işleyişini ve bireylerin hak ve sorumluluklarını belirleyen temel hukuk metni niteliğindeydi. Hatta kağan bile töreye uymak zorundaydı. (11-12. Sınıf, İleri Seviye, Analoji ve karşılaştırma, YKS/KPSS)

Çözüm: Asya Hunları ve Çin arasındaki ilişkiler, genellikle Çin'in Hun akınlarından korunmak için para ödemesi, ipek vermesi (barış antlaşmaları adı altında) ve Çin Seddi gibi savunma önlemleri almasıyla karakterize olmuştur. Bu durum, karşılıklı askeri mücadeleler ve İpek Yolu gibi ekonomik çıkarlar üzerindeki çatışmaların belirgin bir özelliğidir. (9-10. Sınıf, Orta Seviye, Neden-sonuç, ilişki analizi)

Çözüm: Tarihte bilinen ilk Türk devleti olan Asya Hun Devleti'nin kurucusu Teoman'dır. Mete Han ise Teoman'ın oğlu olup, devlete en parlak dönemini yaşatmıştır. Diğer isimler farklı Türk devletleriyle ilişkilidir. (5-6. Sınıf, Temel Bilgi, Kim kimdir, Kolay)

Çözüm: Türk adıyla kurulan ilk devlet Göktürk Devleti'dir. Bu özelliğiyle Türk milliyetçiliği açısından büyük öneme sahiptir. (5-6. Sınıf, Temel Bilgi, Kolay)

Çözüm: Avarlar, Orta Asya'da kurulan ilk Türk devletlerinden biri olup, daha sonra batıya göç ederek Avrupa'da da önemli bir devlet kurmuşlardır. Özellikle Bizans'ı kuşatmalarıyla bilinirler. Diğer topluluklar genellikle tek bir coğrafyada etkili olmuşlardır. (9-10. Sınıf, Orta Seviye, Bilgi ve coğrafi yayılım)

Çözüm: İpek Yolu, Doğu ile Batı arasındaki en önemli ticaret güzergahıydı. Bu yol üzerinden başta ipek olmak üzere birçok değerli ürün taşınır, kervanlardan alınan vergiler devletlere büyük gelir sağlardı. Dolayısıyla İpek Yolu'nun kontrolü, devletlere hem ekonomik zenginlik hem de siyasi nüfuz kazandırdığı için büyük bir rekabet ve mücadele alanı olmuştur. (7-8. Sınıf, Orta Seviye, Neden-sonuç, LGS)

Çözüm: Bu ifade, Bilge Kağan'ın halkının refahını kendi refahından üstün tuttuğunu, onlarla aynı kaderi paylaştığını ve halkının ihtiyaçlarını gidermeyi en temel görevi saydığını gösterir. Bu, modern sosyal devlet anlayışının ilk örneklerinden biri olarak kabul edilebilir ve liderin halkıyla bütünleştiğini vurgular. (11-12. Sınıf, İleri Seviye, Metin yorumlama, Analiz, YKS)

Çözüm: Kurultay (Toy), Türk devletlerinde önemli devlet işlerinin görüşüldüğü, kağanın başkanlık ettiği bir danışma meclisidir. Bu mecliste boy beyleri, Hatun ve diğer ileri gelenler yer alırdı. Her ne kadar son söz kağanda olsa da, önemli kararların burada görüşülerek alınması, geniş bir katılımcı kitlesiyle ülkenin sorunlarının tartışılması ve çözümler aranması o dönemin şartlarında bir tür 'demokratik' yaklaşımın izlerini taşır. Kağan bile töreye ve kurultayın genel eğilimine uymak zorundaydı. (7-8. Sınıf, Orta Seviye, LGS/YKS başlangıcı, Yorumlama)

Çözüm: Hazarların bünyesinde Hristiyanlık, Musevilik ve İslamiyet gibi farklı dinlere mensup insanların barış içinde yaşaması ve hatta her cemaatin kendi dini hukukuna göre yargılanabilmesi, onların dini hoşgörü ve çok kültürlü bir yönetim anlayışına sahip olduklarını gösterir. Bu özellik, Orta Çağ koşullarında oldukça ilerici kabul edilir. (9-10. Sınıf, Orta Seviye, Çıkarım, YKS/KPSS)

Çözüm: Eski Türk sanatı, özellikle 'hayvan üslubu' adı verilen stilize hayvan figürleriyle karakterizedir. Kartal, kurt, geyik gibi hayvan motifleri; günlük eşyalardan mezar taşlarına, kumaşlardan metal işlerine kadar geniş bir alanda kullanılmıştır. Bu motifler, güç, egemenlik ve koruyuculuk gibi anlamlar taşıyarak sonraki medeniyetlere de geçmiştir. Dolayısıyla günümüzdeki kullanımı, Türk sanatının bu hayvan üslubu geleneğiyle ilişkilidir. (11-12. Sınıf, İleri Seviye, Kültürler arası etki, YKS)