9. sınıf tarih 9. sınıf tarih İlk Çağ Uygarlıkları testi ve çözümleri – İnteraktif Test
1) İnsanlık tarihinde, avcılık ve toplayıcılıktan yerleşik hayata ve tarıma geçişi ifade eden büyük dönüşüme ne ad verilir?
Çözüm: Neolitik Dönem (Yeni Taş Çağı), insanlığın avcı-toplayıcı yaşam tarzından yerleşik yaşama, tarım ve hayvancılığa geçtiği, köylerin ve ilk şehirlerin kurulmaya başlandığı dönemi ifade eder. Bu dönem, insanlık tarihinde devrim niteliğinde bir dönüşüm yaratmıştır. Diğer seçenekler farklı tarihsel dönemleri veya geçiş evrelerini ifade eder.
2) Aşağıdaki ilk çağ uygarlıklarından hangisi, Mezopotamya'da ortaya çıkarak tekerleği, yazıyı (çivi yazısı) ve ziggurat adı verilen çok katlı tapınakları insanlık tarihine kazandırmıştır?
Çözüm: Sümerler, Mezopotamya'da MÖ 4. binyılın sonlarına doğru ortaya çıkmış ve insanlık tarihine çivi yazısı, tekerlek, takvim gibi önemli buluşları kazandırmış, ilk şehir devletlerini (site) kurmuş ve ziggurat adı verilen ibadethane, gözlemevi ve depo olarak kullanılan yapıları inşa etmiştir. Diğer uygarlıklar farklı coğrafyalarda ve farklı katkılarla öne çıkmıştır.
3) Eski Mısır medeniyetinde, ölülerin bedenlerinin bozulmadan saklanması için uygulanan mumyalama geleneği, bu uygarlığın hangi temel inancıyla doğrudan ilişkilidir?
Çözüm: Eski Mısırlılar, ruhun ölümden sonra bedenine geri döneceğine ve bu sayede öteki dünyada sonsuz yaşama kavuşulacağına inanıyorlardı. Bu nedenle, bedenin korunması büyük önem taşıyordu ve mumyalama geleneği bu inancın bir yansımasıydı. Mumyalama, Mısır medeniyetinin ahiret inancının en belirgin göstergelerinden biridir.
4) Anadolu'da kurulmuş ilk büyük devlet olan Hititler, Mısır ile yaptıkları dünyanın ilk yazılı antlaşması olan Kadeş Antlaşması ile tarihe geçmiştir. Bu antlaşmanın imzalanması, Hititlerin hangi özelliği hakkında bilgi verir?
Çözüm: Kadeş Antlaşması, Mısır ve Hititler arasında yapılan, savaşları sona erdiren ve barışı sağlayan dünyanın bilinen ilk yazılı antlaşmasıdır. Bu durum, Hititlerin sadece askeri olarak güçlü olmakla kalmayıp, aynı zamanda uluslararası ilişkilerde diplomatik becerilere sahip olduklarını ve hukuksal metinler düzenleyebilecek kadar gelişmiş bir devlet yapısına sahip olduklarını gösterir. 'Monarşik yönetim' genel bir bilgi olup antlaşmayla doğrudan bağlantılı değildir; 'donanma' ve 'tarım' antlaşmanın içeriğiyle ilgili değildir; 'çok tanrılı inanç' ise bir devletin antlaşma yapma yeteneğini doğrudan açıklamaz.
5) Antik Yunan'da, site devleti olarak bilinen 'polis'ler, bağımsız siyasi birimler olarak varlık göstermiştir. Bu durum, Antik Yunan'da aşağıdaki yönetim biçimlerinden hangisinin ortaya çıkışına zemin hazırlamıştır?
Çözüm: Antik Yunan polisleri, küçük ve bağımsız siyasi birimlerdi. Özellikle Atina'da, vatandaşların doğrudan yönetime katıldığı, seçimlerle yöneticilerin belirlendiği 'demokrasi' anlayışı ortaya çıkmıştır. Bu küçük ölçekli yapılanma ve vatandaşların aktif katılımı, diğer büyük imparatorluklarda görülen monarşi veya teokrasiden farklı olarak demokrasinin filizlenmesine olanak sağlamıştır. Feodalite orta çağ Avrupası'na, imparatorluk ise daha geniş coğrafyalara özgüdür.
6) Roma Hukuku'nun temelini oluşturan ve patriciler ile plebler arasındaki sınıf mücadeleleri sonucunda ortaya çıkan, Avrupa hukuk sistemlerine de etki etmiş önemli kanun metni aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Roma'da patriciler (soylular) ve plebler (halk) arasındaki mücadeleler sonucunda, pleblerin haklarını güvence altına almak amacıyla MÖ 450 civarında 'On İki Levha Kanunları' hazırlanmıştır. Bu kanunlar, Roma Hukuku'nun temelini atmış ve daha sonra Avrupa hukuk sistemlerinin gelişiminde önemli bir rol oynamıştır. Diğer seçenekler farklı uygarlıkların veya dönemlerin kanunlarıdır.
7) Büyük İskender'in doğu seferleri sonucunda, Yunan kültürü ile Mezopotamya, Mısır ve İran kültürlerinin harmanlanmasıyla oluşan yeni kültür ve sanat akımına ne ad verilir?
Çözüm: Büyük İskender'in fetihleriyle genişleyen coğrafyada, Yunan kültürü ile Doğu (Mısır, Mezopotamya, Pers) kültürleri etkileşime girmiş ve bu etkileşim sonucunda 'Helenistik Dönem' adı verilen yeni bir kültürel sentez ortaya çıkmıştır. Bu dönem, bilim, sanat ve felsefede büyük gelişmelerin yaşandığı bir süreç olmuştur. Diğer seçenekler Antik Yunan veya sonrası dönemlerin farklı evreleridir.
8) İlk Çağ uygarlıklarında, Mısır'da 'Nom' adı verilen bölgelerin 'Firavun' tarafından sıkı bir merkeziyetçi yapıyla yönetilmesine karşılık, Mezopotamya'da 'Sümerler'in 'Site Devleti' adını verdikleri bağımsız şehir devletleri kurması, bu iki uygarlığın yönetim anlayışları arasındaki en belirgin farkı ortaya koymaktadır. Buna göre, bu iki uygarlık için aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?
Çözüm: Mısır'ın Nil Nehri'nin birleştirdiği verimli topraklar üzerinde Firavun liderliğinde tek bir merkezi otoriteyle yönetilmesi, güçlü bir merkeziyetçi devlet yapısının oluşmasını sağlamıştır. Mezopotamya'da ise Fırat ve Dicle nehirleri arasında kurulan Sümer şehir devletleri, birbirlerinden bağımsız hareket etmiş ve siyasi birlik uzun süre sağlanamamıştır. Bu durum, Mısır'ın merkeziyetçi yapısına karşın Mezopotamya'da siyasi birliğin geç oluştuğunu veya hiç oluşamadığını gösterir. Diğer seçenekler, iki uygarlık arasındaki farklılıkları belirtse de sorudaki 'yönetim anlayışları arasındaki belirgin fark'ı tam olarak karşılamaz.
9) Anadolu'da MÖ 7. yüzyılda Sardes merkezli olarak kurulan Lidyalılar, tarihte parayı icat ederek ticareti kolaylaştırmışlardır. Bu durum, Lidyalıların hangi alanda önemli bir gelişim kaydettiğini gösterir?
Çözüm: Paranın icadı, takas usulüne dayalı ticareti sona erdirerek alım satım işlemlerini büyük ölçüde kolaylaştırmıştır. Bu durum, Lidyalıların ticaret ve dolayısıyla ekonomi alanında çığır açan bir yenilik getirdiğini ve bu alanda önemli bir gelişim kaydettiğini gösterir. Para, günümüz ekonomik sistemlerinin temelini oluşturmuştur.
10) İlk Çağ'da Sümerler tarafından bulunan ve insanlık tarihinin en önemli buluşlarından biri olan yazı, aşağıdaki alanlardan hangisinin gelişimine doğrudan katkı sağlamıştır?
Çözüm: Yazı, sözlü olarak aktarılan bilgilerin kayıt altına alınarak kalıcı hale gelmesini sağlamıştır. Bu sayede, bilgiler nesilden nesile daha doğru ve eksiksiz aktarılmış, hukuk, tarih, edebiyat, bilim gibi alanlarda büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. Diğer seçenekler farklı icatlar veya gelişmelerdir, ancak bilginin aktarımıyla doğrudan ilişkili değildir.
11) Pers İmparatorluğu, geniş topraklarını kolayca yönetebilmek için merkezi otoriteyi güçlendiren bir idari sistem kurmuştur. Bu sistemde, imparatorluğun eyaletlere ayrılarak her eyalete 'satrap' adı verilen valilerin atanması ve bu valilerin merkezden atanan 'kralın gözleri/kulakları' denilen denetçiler tarafından kontrol edilmesi, Perslerin hangi alandaki gelişmişliğini gösterir?
Çözüm: Pers İmparatorluğu'nun satraplık sistemi ve denetçiler aracılığıyla merkezi kontrolü sağlama çabası, onların geniş toprakları etkili bir şekilde yönetmek için geliştirdikleri merkeziyetçi yönetim ve bürokratik yapının ne kadar gelişmiş olduğunu gösterir. Bu sistem, imparatorluğun uzun ömürlü olmasında önemli rol oynamıştır. Diğer seçenekler Perslerin diğer özellikleri olsa da sorudaki yönetim sistemiyle doğrudan bağlantılı değildir.
12) Mezopotamya'da Babil Kralı Hammurabi tarafından hazırlanan kanunlar, 'göze göz, dişe diş' prensibine dayanmasıyla bilinir. Bu durum, Hammurabi Kanunları'nın hangi özelliğini vurgular?
Çözüm: 'Göze göz, dişe diş' prensibi, bir kişiye verilen zararın aynısının zarar veren kişiye de verilmesini öngören, yani misilleme (kısas) esasına dayanan bir ceza sistemini ifade eder. Hammurabi Kanunları'nda bu prensip, yapılan suçun ağırlığına ve kişilerin sosyal statüsüne göre farklılıklar gösterse de genel olarak bu anlayışı yansıtır. 'Eşitlikçi' veya 'soyut' değildir, 'sadece soylulara' değil farklı statülere uygulanır ve dinî temelleri de vardır.
13) Antik Yunan medeniyetinde, özellikle İyon şehirleri olan Milet, Efes gibi yerlerde Tales, Anaksimandros, Pisagor gibi düşünürlerin yetişmesi ve bilimin, felsefenin temellerinin atılmasında; Akdeniz ticaretinde önemli rol oynamaları, farklı kültürlerle etkileşime açık olmaları ve dogmatik düşüncenin zayıf olması etkili olmuştur. Bu durum, İyon uygarlığının hangi özelliğiyle ilişkilidir?
Çözüm: İyon şehirlerinin Akdeniz ticaretinde önemli bir merkez olması, onları farklı kültürler ve düşüncelerle bir araya getirmiştir. Bu kültürel alışveriş, dogmatik düşünceyi zayıflatarak eleştirel düşüncenin, bilimin ve felsefenin gelişimine zemin hazırlamıştır. Diğer seçenekler İyon medeniyetinin genel özelliklerinden değildir veya bilimin gelişimini doğrudan açıklamaz.
14) İlk Çağ Mısır Uygarlığı'nın sembol yapılarından olan, firavunların mezarları ve anıtları olarak inşa edilen devasa taş yapılar aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Piramitler, İlk Çağ Mısır Uygarlığı'nda firavunlar ve eşleri için inşa edilen, genellikle üçgen prizma şeklinde, devasa boyutlardaki mezar ve anıt yapılarıdır. En bilinenleri Gize piramitleridir. Zigguratlar Mezopotamya'ya, Agora ve Parthenon Antik Yunan'a aittir. Obeliskler ise Mısır'da dikilen tek parça taş sütunlardır ancak temel mezar yapıları değildir.
15) Fenikeliler, denizcilik ve ticaret alanında gelişmiş bir medeniyet olup, tarihe en önemli katkıları arasında alfabeyi geliştirmeleri yer alır. Fenike Alfabesi'nin, sonraki medeniyetler üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Fenike Alfabesi, daha basit ve öğrenmesi kolay yapısıyla büyük yankı uyandırmış ve Akdeniz ticaret yolları vasıtasıyla yayılmıştır. Özellikle Yunanlılar tarafından benimsenmiş ve geliştirilerek günümüz Latin Alfabesi'nin temelini oluşturmuştur. Bu sayede Avrupa dillerinin yazımında kullanılan alfabenin kökenini teşkil etmiştir. Diğer seçenekler yanlış veya eksik bilgilerdir.
16) Anadolu'da Van Gölü çevresinde hüküm süren Urartular, madencilikte ve kaya işçiliğinde oldukça ileri gitmişlerdir. Özellikle su kanalları, kaleler ve mezar odaları inşa etme becerileriyle tanınırlar. Bu durum, Urartuların hangi alanda önemli bir bilgi birikimine ve beceriye sahip olduğunu gösterir?
Çözüm: Urartuların su kanalları, kaleler ve kaya mezarları gibi yapılar inşa etme becerileri, onların madencilikteki ustalıklarını mimari ve mühendislik alanında da başarıyla uyguladıklarını göstermektedir. Özellikle kayaları oyarak ya da taşları işleyerek yaptıkları bu yapılar, dönemin ileri mühendislik bilgisi gerektirir. Diğer seçenekler Urartu medeniyetinin belirgin özellikleri arasında değildir veya sorunun odaklandığı alana uygun değildir.
17) Roma İmparatorluğu'nun gelişiminde, Cumhuriyet döneminden İmparatorluk dönemine geçiş, birçok siyasi, sosyal ve ekonomik değişimi beraberinde getirmiştir. Bu dönüşümde, ordunun siyasetteki etkisinin artması ve karizmatik liderlerin yükselişi gibi faktörler belirleyici olmuştur. Aşağıdakilerden hangisi, Roma'nın Cumhuriyet'ten İmparatorluk'a geçiş sürecindeki en temel siyasi değişimi ifade eder?
Çözüm: Roma Cumhuriyeti'nde, Senato ve halk meclisleri gibi kurumlar güç dengesini sağlarken, imparatorluk dönemine geçişle birlikte 'tek kişinin sınırsız yetkilere sahip olduğu' bir yönetim anlayışı ortaya çıkmıştır. Bu tek kişi, Augustus ile başlayan imparatorluk düzeninde, hem askeri hem sivil alanda en üstün yetkiye sahip olmuştur. Bu, Cumhuriyet'teki kolektif yönetim anlayışından radikal bir kopuştur. Senato'nun gücü azalmış ancak tamamen ortadan kalkmamış, pleb hakları kısıtlanmamış aksine genişlemiş olabilir, bölgeler özerk ayrılmamış merkezden yönetilmiş ve ticaret tekeli doğrudan bu dönüşümün temel sebebi değildir.
18) Mezopotamya uygarlıklarında nehirlerin (Fırat ve Dicle) düzensiz taşması ve yıkıcı sel felaketleri yaşanması, halkın tanrılara karşı korku ve çaresizlik hissetmesine yol açmıştır. Mısır'da ise Nil Nehri'nin düzenli taşması ve bereketli topraklar bırakması, yaşamın sürekliliğine ve ahiret inancının güçlenmesine katkıda bulunmuştur. Bu iki uygarlığın nehirlerle olan ilişkisi, aşağıdaki sonuçlardan hangisini doğurmuştur?
Çözüm: Mezopotamya'daki düzensiz ve yıkıcı nehir taşkınları, insanların kaderci ve tanrıların öfkesine maruz kaldıklarına dair karamsar bir dünya görüşü geliştirmelerine yol açmıştır. Mısır'da ise Nil'in düzenli ve bereketli taşkınları, yaşamın sürekliliğini sembolize etmiş, bu da Mısırlıların daha iyimser olmalarına ve ahiret inancını daha güçlü benimsemelerine katkı sağlamıştır. Bu, iki uygarlığın coğrafyanın inanç ve yaşam felsefeleri üzerindeki etkisini gösterir. Diğer seçenekler yanlış veya doğrudan nehir ilişkisiyle açıklanamaz.
19) Aşağıdakilerden hangisi, İlk Çağ uygarlıklarında görülen 'site devleti' (şehir devleti) kavramının temel özelliklerinden biridir?
Çözüm: Site devleti veya şehir devleti, antik dünyada görülen, genellikle bir şehir merkezinden ve onun çevresindeki tarım alanlarından oluşan, kendi içinde bağımsız bir siyasi ve idari yapıya sahip olan birimlerdir. Sümer şehir devletleri veya Antik Yunan polisleri bu duruma örnektir. Bu yapılar, imparatorluklar gibi geniş ve merkeziyetçi değildir, farklı yönetim biçimleri (monarşi, oligarşi, demokrasi) görülebilir ve ekonomik olarak da çeşitlilik gösterebilirler.
20) İlk Çağ'da ortaya çıkan ve günümüz hukuk sistemlerinin temellerini oluşturan, Hammurabi Kanunları (Mezopotamya) ve On İki Levha Kanunları (Roma) gibi örneklerin ortak amacı nedir?
Çözüm: Hammurabi Kanunları ve On İki Levha Kanunları gibi İlk Çağ hukuk metinlerinin temel amacı, toplumsal yaşamı düzenlemek, suçları ve cezaları belirlemek, mülkiyet haklarını korumak ve genel olarak toplumda düzeni ve adaleti sağlamaktır. Bu kanunlar, insanlar arasındaki ilişkileri (evlilik, miras, ticaret vb.) düzenleyerek çatışmaları önlemeyi ve toplumsal barışı sürdürmeyi hedefler. Sadece kraliyet veya askeri amaçlar için değildir ve sınıf ayrımını ortadan kaldırmazlar, aksine çoğu zaman sınıf farklılıklarına göre hükümler içerirler.
Skor: 0/0 (0%)
İlk Çağ Uygarlıkları
İlk Çağ Uygarlıkları konusunda kapsamlı bir anlatım aşağıdadır.