9. sınıf biyoloji 9. sınıf biyoloji Hücre ve Organelleri testi ve çözümleri – İnteraktif Test
1) Canlıların en küçük yapı birimi olup, tüm yaşamsal faaliyetleri gerçekleştirebilen temel birime ne ad verilir?
Çözüm: Canlıların tüm yaşamsal faaliyetlerini gerçekleştirebilen en küçük yapı birimine 'hücre' denir. Organlar, dokular ve sistemler hücrelerden daha büyük organizasyon seviyeleridir. Moleküller ise hücrenin yapıtaşlarıdır ancak tek başlarına yaşamsal faaliyetleri yürütemezler. (5-6. sınıf seviyesi, Temel kavram)
2) Bir bitki hücresinde bulunup, bir hayvan hücresinde genellikle bulunmayan ve hücreye şekil ile destek sağlayan dış yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Bitki hücrelerinde hücre zarının dışında selülozdan yapılmış sert bir 'hücre duvarı' bulunur. Bu yapı, bitki hücresine dıştan desteklik ve şekil verirken aşırı su alımında patlamasını engeller. Hayvan hücrelerinde ise hücre duvarı bulunmaz. Diğer seçenekler hem bitki hem de hayvan hücrelerinde ortak olarak bulunur. (5-6. sınıf seviyesi, Temel karşılaştırma)
3) Bir öğrenci, mikroskop altında incelediği hücrenin, ışık enerjisini kullanarak besin üretebildiğini tespit etmiştir. Bu bilgiye dayanarak, öğrencinin gözlemlediği hücrede aşağıdaki organellerden hangisinin kesinlikle bulunması gerekir?
Çözüm: Işık enerjisini kullanarak besin üretimi (fotosentez) gerçekleştiren organel 'kloroplast'tır. Bu süreç özellikle bitki hücrelerinde ve bazı alglerde görülür. Mitokondri enerji üretimi (solunum), lizozom hücre içi sindirim, sentrozom hücre bölünmesi (hayvan hücrelerinde), ribozom ise protein sentezi yapar. (7-8. sınıf seviyesi, LGS formatı, Analiz)
4) Canlı hücrelerde enerji ihtiyacının büyük bir kısmının karşılandığı, besin maddelerinin oksijenli solunum yoluyla parçalanarak ATP üretildiği organel aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Hücrenin enerji santrali olarak bilinen ve oksijenli solunumla ATP üreten organel 'mitokondri'dir. Endoplazmik retikulum sentez ve taşıma, Golgi aygıtı paketleme ve salgılama, vesiküller taşıma, çekirdek ise hücre yönetimi ve kalıtım materyali bulundurma görevlerini üstlenir. (7-8. sınıf seviyesi, Orta zorluk)
5) Hücre zarı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm: Hücre zarı 'seçici geçirgen' bir yapıya sahiptir, yani her maddeyi rastgele geçirmez. 'Tam geçirgen' olmak, her maddenin geçişine izin vermek anlamına gelir ki bu hücre zarının temel özelliklerinden değildir. Hücre zarı canlı, esnek olup karbonhidrat, protein ve yağdan oluşur, madde alışverişini düzenler ve hücreyi korur. (9-10. sınıf seviyesi, YKS başlangıcı, Kavram yanılgısı)
6) Hücrede protein sentezi gerçekleştiren ve tüm canlı hücrelerde (prokaryot ve ökaryot) ortak olarak bulunan organel aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Protein sentezinden sorumlu olan 'ribozom' organeli, zarla çevrili bir yapıya sahip olmadığı için hem prokaryot (bakteri, arke) hem de ökaryot (bitki, hayvan, mantar, protist) hücrelerde ortak olarak bulunur. Diğer seçeneklerdeki organeller zarla çevrili olup sadece ökaryot hücrelerde yer alır. (9-10. sınıf seviyesi, Orta zorluk, Evrensel özellik)
7) Bir hayvan hücresinde, sindirim enzimlerini içeren ve yaşlanmış veya hasar görmüş organellerin, hatta bazı durumlarda hücrenin kendi kendini sindirmesinden (otofaji) sorumlu olan organel hangisidir?
Çözüm: 'Lizozom', hücre içi sindirimden sorumlu, sindirim enzimleri içeren tek zarlı bir organeldir. Hasarlı organelleri, fagositozla hücreye alınan maddeleri sindirerek hücrenin temizliğini ve yenilenmesini sağlar. Vakuol depo görevi (bitkilerde büyük), sentrozom hücre bölünmesi, Golgi paketleme, peroksizom ise zararlı maddelerin detoksifikasyonu gibi farklı görevlere sahiptir. (11-12. sınıf seviyesi, YKS odaklı, Fonksiyonel detay)
8) Ökaryot bir hücrede, çekirdek zarının dış zarıyla bağlantılı olup, hücre içinde madde taşınması, lipid sentezi ve bazı proteinlerin katlanmasında rol oynayan karmaşık zar sistemine ne ad verilir?
Çözüm: Çekirdek zarıyla doğrudan bağlantılı olan ve hücre içi taşıma, lipid sentezi (düz ER), proteinlerin sentezi ve katlanması (granüllü ER) gibi önemli görevleri olan zar sistemine 'Endoplazmik retikulum' denir. Bu organel, hücrenin iç iskeletini de oluşturan geniş bir kanal ağıdır. (9-10. sınıf seviyesi, YKS başlangıcı, Yapı-fonksiyon ilişkisi)
9) Bitki hücrelerinde bulunan, turgor basıncını düzenleyerek bitkinin dik durmasını sağlayan, su, besin ve atık maddeleri depolayan büyük tek zarlı organel aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Bitki hücrelerinde merkezi ve büyük bir yer kaplayan, su dengesi, atık depolama ve turgor basıncının düzenlenmesinde önemli rol oynayan organel 'vakuol'dür. Turgor basıncı, bitkinin dik durmasını sağlar. Hayvan hücrelerinde vakuoller küçük ve geçicidir. (7-8. sınıf seviyesi, LGS formatı, Fonksiyonel özellik)
10) Aşağıdaki organellerden hangisinin kendine ait DNA'sı, RNA'sı ve ribozomları bulunur, böylece kendi başına protein sentezleyebilir ve çoğalabilir?
Çözüm: 'Mitokondri' (ve kloroplast) kendine özgü halkasal DNA'sı, ribozomları ve RNA'sı bulunan, bu sayede kendi proteinlerini sentezleyebilen ve çekirdek kontrolünde çoğalabilen çift zarlı organellerdir. Bu özellik, endosimbiyoz teorisiyle açıklanır. (11-12. sınıf seviyesi, YKS odaklı, İleri bilgi)
11) Bir salgı bezi hücresinde (örneğin tükürük bezi hücresi), sentezlenen proteinlerin paketlenmesi, son şeklinin verilmesi ve hücre dışına salgılanmak üzere uygun bölgelere yönlendirilmesi hangi organel tarafından gerçekleştirilir?
Çözüm: Hücrede sentezlenen protein ve lipitlerin işlenmesi, paketlenmesi, salgıya dönüştürülmesi ve hücre içi veya dışına gönderilmesi görevini 'Golgi aygıtı' üstlenir. Salgı yapan hücrelerde Golgi aygıtı özellikle gelişmiştir. (9-10. sınıf seviyesi, Orta zorluk, İşlevsel entegrasyon)
12) Prokaryot hücreler ile ökaryot hücreler arasındaki en temel fark, aşağıdakilerden hangisinin varlığı veya yokluğudur?
Çözüm: Prokaryot hücrelerde 'zarla çevrili bir çekirdek' ve 'zarla çevrili organeller' bulunmazken, ökaryot hücrelerde bunlar mevcuttur. Hücre zarı, ribozom, sitoplazma ve DNA her iki hücre tipinde de ortak olarak bulunur. (9-10. sınıf seviyesi, YKS başlangıcı, Temel ayrım)
13) Aşağıdaki olaylardan hangisi ökaryot bir hücrenin sitoplazmasında gerçekleşmez?
Çözüm: Ökaryot hücrelerde 'DNA replikasyonu' (DNA'nın kopyalanması) temel olarak çekirdekte (çekirdek DNA'sı için) ve mitokondri/kloroplast gibi organellerin içinde gerçekleşir. Sitoplazmada serbestçe gerçekleşmez. Glikoliz, serbest ribozomlarda protein sentezi, yağ asitleri sentezi ve birçok metabolik reaksiyon sitoplazmada meydana gelir. (11-12. sınıf seviyesi, YKS odaklı, Konum bilgisi)
14) Hücre zarı, hücrenin canlılığını sürdürmesi için gerekli olan madde alışverişini gerçekleştirirken, bazı maddelerin geçişine izin verip bazılarına izin vermez. Bu özelliğe ne ad verilir?
Çözüm: Hücre zarının, hücrenin ihtiyaçlarına göre maddelerin geçişine izin verme veya engelleme özelliğine 'seçici geçirgenlik' (yarı geçirgenlik) denir. Bu özellik, hücre içi homeostazisinin korunması için kritik öneme sahiptir. (7-8. sınıf seviyesi, Orta zorluk, Kavram tanımı)
15) Kloroplastlar ve mitokondriler, hem kendi DNA'larına sahip olmaları hem de hücre içinde enerji dönüşümünde anahtar rol oynamaları açısından birbirine benzerdir. Aşağıdaki ifadelerden hangisi bu iki organelin işlevi arasındaki temel farkı en iyi açıklar?
Çözüm: Kloroplastlar, 'ışık enerjisini kullanarak karbondioksit ve sudan besin (kimyasal enerji) üretir' (fotosentez). Mitokondriler ise 'besin moleküllerini oksijenle parçalayarak ATP formunda kimyasal enerji üretir' (hücresel solunum). Bu, ikisi arasındaki temel ve zıt enerji dönüşümü farkıdır. Diğer seçenekler ya yanlış bilgi içerir ya da temel farkı açıklamaz. (11-12. sınıf seviyesi, YKS odaklı, Süreç karşılaştırması)
16) Bir bitkinin solmuş yapraklarının tekrar canlanması ve dikleşmesi, genellikle suya konulduğunda gözlemlenir. Bu durum, bitki hücrelerindeki aşağıdaki organellerden hangisinin su alımı ve basınç düzenlemesiyle doğrudan ilişkilidir?
Çözüm: Bitki hücrelerindeki 'vakuol' (merkezi koful), su depolama ve turgor basıncını düzenleme görevi görür. Bitki susuz kaldığında vakuol su kaybeder ve bitki solar (plazmoliz). Su aldığında ise vakuol su ile dolar, hücre zarı hücre duvarına doğru itilir (turgor), bu da bitkinin dikleşmesini sağlar. (7-8. sınıf seviyesi, LGS formatı, Günlük hayatla bağlantı)
17) Aşağıdakilerden hangisi bir hayvan hücresinde bulunan organellerden biri değildir?
Çözüm: 'Kloroplast', fotosentez yapan bitki hücrelerinde ve bazı protistlerde bulunan bir organeldir. Hayvan hücrelerinde bulunmaz. Mitokondri, endoplazmik retikulum, lizozom ve sentrozom ise hayvan hücrelerinde bulunan başlıca organellerdendir. (5-6. sınıf seviyesi, Temel karşılaştırma)
18) Hücre çekirdeği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm: Çekirdek, hücrenin genetik materyalini (DNA) içerir ve hücrenin tüm yaşamsal faaliyetlerini kontrol eder. Genellikle en büyük organeldir ve çift katlı, porlu bir zarla çevrilidir. Ancak 'protein sentezinin ana merkezi' ribozomlardır. Çekirdek, protein sentezi için gerekli mRNA'yı üretir ama sentezin kendisi ribozomlarda gerçekleşir. (9-10. sınıf seviyesi, YKS başlangıcı, Detaylı fonksiyon)
19) Bir bakterinin (prokaryot hücre) ve bir insan kas hücresinin (ökaryot hücre) ortak olarak sahip olduğu yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Prokaryot ve ökaryot tüm hücrelerde protein sentezinden sorumlu olan 'ribozom' organeli ortak olarak bulunur. Bakterilerde mitokondri, çekirdek ve kloroplast bulunmaz. Bakteride hücre duvarı bulunurken, insan kas hücresinde bulunmaz. (7-8. sınıf seviyesi, LGS formatı, Ortak özellikler)
20) Peroksizomlar, özellikle karaciğer ve böbrek hücrelerinde yoğun olarak bulunan, metabolizma sonucu oluşan veya dışarıdan alınan zehirli maddeleri (örneğin alkolü) zararsız hale getiren (detoksifikasyon) ve hidrojen peroksiti parçalayan tek zarlı organellerdir. Buna göre, peroksizomların işlevi ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
Çözüm: Metinde verilen bilgilere göre peroksizomlar, zehirli maddeleri zararsız hale getirerek ve hidrojen peroksit gibi yan ürünleri parçalayarak 'hücrenin detoksifikasyon süreçlerinde' kritik bir rol oynar. Temel enerji üretimi mitokondride, atık depolama vakuolde, paketleme Golgi'de, peroksizomlar hem bitki hem hayvan hücrelerinde bulunabilir. (11-12. sınıf seviyesi, YKS odaklı, Metin analizi ve değerlendirme)
Skor: 0/0 (0%)
Hücre ve Organelleri
Hücre ve Organelleri konusunda kapsamlı bir anlatım aşağıdadır.