7. sınıf fen bilimleri 7. sınıf fen bilimleri Güneş Sistemi ve Ötesi testi ve çözümleri – İnteraktif Test
1) Güneş Sistemi'mizde kendi ısı ve ışık kaynağı olan gök cismi hangisidir?
Çözüm: Güneş, Güneş Sistemi'mizin merkezinde yer alan, kendi enerjisini üreten ve etrafına ısı ve ışık yayan bir yıldızdır. Diğerleri gezegen veya gezegenin uydusudur ve kendi ısı/ışık kaynakları yoktur. (5-6. sınıf seviyesi, Temel kavramlar)
2) Aşağıdakilerden hangisi Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerden birinin uydusu değildir?
Çözüm: Ceres, Mars ve Jüpiter gezegenleri arasında yer alan asteroid kuşağındaki en büyük gök cismi olup, 'cüce gezegen' sınıfına dahildir. Diğerleri ise sırasıyla Dünya'nın, Satürn'ün, Mars'ın ve Jüpiter'in doğal uydularıdır. (5-6. sınıf seviyesi, Temel kavramlar)
3) Dünya'dan bakıldığında Ay'ın farklı evrelerde görülmesinin temel nedeni nedir?
Çözüm: Ay'ın evreleri, Ay'ın Dünya etrafındaki yörüngesi sırasında, Güneş'ten aldığı ışığın Dünya'dan görünen yüzeyinin değişmesiyle oluşur. Ay'ın kendi ekseni etrafında dönmesi, Ay'ın hep aynı yüzünü görmemizi sağlasa da evreleri açıklamaz. (7-8. sınıf seviyesi, Orta seviye, LGS hazırlık)
4) Bir gök cisminin 'ışık yılı' cinsinden uzaklığı ifade edildiğinde, bu ifade aşağıdakilerden hangisini belirtir?
Çözüm: Işık yılı, astronomide çok büyük mesafeleri ifade etmek için kullanılan bir uzunluk birimidir ve ışığın boşlukta bir yılda katettiği mesafeyi (yaklaşık 9,46 trilyon km) ifade eder. (7-8. sınıf seviyesi, Orta seviye, LGS/KPSS genel kültür)
5) Dünya'da Ay tutulması olayının gözlemlenebilmesi için Ay, Güneş ve Dünya'nın birbirlerine göre konumları nasıl olmalıdır?
Çözüm: Ay tutulması, Dünya'nın Ay ile Güneş arasına girerek Ay'ın Güneş'ten ışık almasını engellemesiyle gerçekleşir. Bu durumda Ay, Dünya'nın gölgesinde kalır. (7-8. sınıf seviyesi, Orta seviye, LGS hazırlık)
6) Yıldızların yaşam döngüsü düşünüldüğünde, Güneş gibi orta kütleli bir yıldızın yakıtı tükendiğinde hangi evrelerden geçerek yaşamını sonlandırması beklenir?
Çözüm: Güneş gibi orta kütleli yıldızlar, hidrojen yakıtlarını tükettikten sonra 'Kırmızı Dev' evresine geçerler. Daha sonra dış katmanlarını uzaya atarak bir gezegenimsi bulutsu oluşturur ve çekirdeği 'Beyaz Cüce' olarak kalır. Zamanla bu Beyaz Cüce de soğuyarak 'Kara Cüce'ye dönüşebilir. (9-10. sınıf seviyesi, Lise temel, YKS hazırlık başlangıcı)
7) Hubble Uzay Teleskobu'nun atmosfer dışına yerleştirilmesinin temel avantajı nedir?
Çözüm: Dünya atmosferi, gelen elektromanyetik dalgaların (özellikle morötesi, X-ışınları, gama ışınları ve kızılötesinin bazı bantları) önemli bir kısmını soğurur veya bozar. Hubble gibi uzay teleskopları, atmosferin bu engelleyici etkisinden kurtularak, daha geniş bir spektrumda ve bozulmamış görüntülerle gözlem yapabilir. Daha yüksek çözünürlük ve ışık kirliliğinden etkilenmeme de bu temel avantajın birer sonucudur. (9-10. sınıf seviyesi, Lise temel, YKS hazırlık başlangıcı)
8) Aşağıdakilerden hangisi bir 'takımyıldız'ı en doğru şekilde tanımlar?
Çözüm: Takımyıldızlar, Dünya'dan bakıldığında gökyüzünde belli bir şekil oluşturduğu varsayılan, ancak gerçekte birbirlerinden çok farklı uzaklıklarda olabilen yıldız gruplarıdır. Bu yıldızların fiziksel olarak bir araya gelme zorunluluğu yoktur; optik bir illüzyondur. (9-10. sınıf seviyesi, Lise temel)
9) Güncel kozmoloji modellerine göre, evrenin genişlemesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Çözüm: Modern gözlemler, evrenin genişlemesinin sadece devam etmekle kalmayıp hızlandığını göstermektedir. Bu hızlanmaya neden olan gizemli enerjiye 'karanlık enerji' denir. C seçeneği genişlemenin doğasını doğru anlatsa da hızlanma ve karanlık enerjiye değinmediği için eksiktir. (11-12. sınıf seviyesi, İleri seviye, YKS odaklı)
10) Bir yıldızın spektrumunda belirli elementlere ait soğurma çizgilerinin gözlemlenmesi, astronomlara o yıldız hakkında hangi bilgiyi sağlayabilir? I. Yıldızın kimyasal bileşimi II. Yıldızın yaşı III. Yıldızın yüzey sıcaklığı IV. Yıldızın Dünya'ya göre radyal hızı (Doppler kayması)
Çözüm: Soğurma çizgileri: I. Yıldızın atmosferindeki elementlerin karakteristik parmak izleri olduğu için kimyasal bileşimini gösterir. III. Çizgilerin yoğunluğu ve hangi elementlerin iyonlaştığı, yüzey sıcaklığı hakkında bilgi verir. IV. Çizgilerin dalga boylarındaki kaymalar (Doppler etkisi), yıldızın bize yaklaşıp uzaklaştığını (radyal hızını) gösterir. Yıldızın yaşı spektrumdan doğrudan anlaşılamaz, dolaylı çıkarımlar yapılabilir. (11-12. sınıf seviyesi, İleri seviye, YKS odaklı, Analiz)
11) Dünya'da gece ve gündüzün oluşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Dünya'nın kendi ekseni etrafında 24 saatte tamamladığı dönüş, gezegenimizin Güneş'ten ışık alan ve almayan bölgelerinin sürekli değişmesine neden olur, bu da gece ve gündüzün oluşmasını sağlar. (5-6. sınıf seviyesi, Temel kavramlar, Günlük hayatla bağlantılı)
12) Dünyamızda mevsimlerin oluşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Mevsimlerin oluşmasında iki temel faktör etkilidir: Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesi ve Dünya'nın eksen eğikliği (yaklaşık 23.5 derece). Bu eksen eğikliği sayesinde yıl boyunca farklı bölgelere Güneş ışınları farklı açılarla düşer, bu da mevsimleri oluşturur. Güneş'e olan uzaklık mevsimler üzerinde çok az etkiye sahiptir. (7-8. sınıf seviyesi, Orta seviye, LGS hazırlık, Günlük hayatla bağlantılı)
13) Kara delikler hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Çözüm: Kara delikler, oluşum mekanizmalarına (yıldız kütleli, süper kütleli) ve madde yutma hızlarına bağlı olarak farklı boyutlarda olabilirler. Küçük yıldız kütleli kara deliklerden, galaksi merkezlerindeki milyonlarca Güneş kütlesindeki süper kütleli kara deliklere kadar geniş bir boyut yelpazesi mevcuttur. (9-10. sınıf seviyesi, Lise temel, YKS hazırlık başlangıcı)
14) Exoplanet (Güneş Sistemi dışı gezegen) keşif yöntemlerinden biri olan 'geçiş yöntemi' (transit metodu) ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur? I. Gezegenin kütlesi hakkında doğrudan bilgi verir. II. Gezegenin yarıçapı hakkında bilgi verir. III. Sadece yıldızına çok yakın yörüngedeki gezegenler için etkilidir. IV. Gezegenin yıldızının önünden geçmesiyle yıldız ışığındaki periyodik azalmaları temel alır.
Çözüm: I. Geçiş yöntemi, yıldız ışığındaki azalma miktarından gezegenin yarıçapını ve yörünge periyodunu belirler. Kütle için genelde radyal hız (Doppler) yöntemi gibi başka yöntemler gerekir. (Yanlış)
II. Yıldız ışığındaki azalma miktarı, gezegenin yıldızının önünden geçen alanına (yani yarıçapına) bağlıdır. (Doğru)
III. Yörünge periyodu ne kadar kısaysa, geçişlerin tekrarlanması o kadar sık olur, bu da tespiti kolaylaştırır. Uzak yörüngeli gezegenler için geçiş ihtimali de düşer ve periyotlar uzadığı için gözlem süresi artar. (Doğru)
IV. Bu, geçiş yönteminin temel prensibidir. (Doğru) (11-12. sınıf seviyesi, İleri seviye, YKS odaklı, Analiz)
15) Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerin Güneş'e olan uzaklıklarına göre doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir? (İç gezegenlerden dış gezegenlere doğru)
Çözüm: Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerin Güneş'e olan uzaklıklarına göre doğru sıralaması şöyledir: Merkür, Venüs, Dünya, Mars (iç gezegenler); Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün (dış gezegenler). (7-8. sınıf seviyesi, Orta seviye, LGS hazırlık)
16) Evrenin sonu ile ilgili hipotezlerden biri olan 'Büyük Donma' (Big Freeze veya Heat Death) senaryosuna göre, evrenin geleceği hakkında aşağıdakilerden hangisi öngörülür?
Çözüm: Büyük Donma (Isıl Ölüm) senaryosu, evrenin genişlemesinin hızlanarak devam etmesi durumunda, zamanla tüm madde ve enerjinin o kadar seyrelerek dağılacağını, yıldız oluşumunun imkansız hale geleceğini ve son olarak evrenin termodinamik dengeye ulaşarak mutlak sıfıra yakın bir sıcaklıkta, hiçbir termodinamik işlemin gerçekleşmediği bir 'donmuş' duruma geleceğini öngörür. (11-12. sınıf seviyesi, İleri seviye, YKS odaklı, Değerlendirme)
17) Uzay araştırmaları ve teknolojilerinin günlük hayatımıza doğrudan veya dolaylı olarak sağladığı faydalar arasında aşağıdakilerden hangisi sayılamaz?
Çözüm: Uzay araştırmaları, GPS, hava durumu uyduları, uydu haberleşmesi (internet, TV) ve hatta astronotların ihtiyaçları için geliştirilen bazı malzemeler gibi birçok teknolojinin gelişimine katkıda bulunmuştur. MR ve CT tarayıcılar da uzay radyasyonunu anlama çabalarından türeyen teknolojilere dayanır. Ancak organik tarım tekniklerinin geliştirilmesi, doğrudan uzay araştırmalarıyla ilgili bir alan değildir. (9-10. sınıf seviyesi, Lise temel, Günlük hayatla bağlantılı, KPSS genel kültür)
18) Güneş Sistemi'mizdeki gezegenlerin büyük bir çoğunluğunun Güneş etrafında belirli bir yörünge üzerinde dolanmasının temel sebebi nedir?
Çözüm: Gezegenler, Güneş'in devasa kütlesi tarafından uygulanan kütle çekim kuvveti sayesinde belirli yörüngeler üzerinde Güneş etrafında dönerler. Bu kuvvet, gezegenleri yörüngede tutan temel etkileşimdir. (5-6. sınıf seviyesi, Temel kavramlar)
19) Aşağıdaki ifadelerden hangisi, gökbilimcilerin evrenin kökeni ve gelişimi hakkındaki 'Büyük Patlama Teorisi'ne dair temel gözlemsel kanıtlardan biri değildir?
Çözüm: Büyük Patlama Teorisi'nin üç temel gözlemsel kanıtı vardır: Evrenin genişlemesi (Hubble Yasası), Kozmik Mikrodalga Arka Plan Radyasyonu ve Evrendeki hafif elementlerin bolluğu (nükleosentez). Samanyolu Galaksisi'nin spiral yapısı, galaksilerin oluşumu ve evrimi hakkında bilgi verir ancak Büyük Patlama Teorisi'nin birincil kanıtı değildir. (7-8. sınıf seviyesi, Orta seviye, LGS/YKS hazırlık)
20) Dünya dışı yaşam arayışları (SETI projeleri, exoplanet araştırmaları vb.) düşünüldüğünde, bir gezegenin yaşanabilir bölgede (habitable zone) bulunması tek başına yaşam için yeterli bir koşul değildir. Aşağıdakilerden hangisi, yaşanabilir bir gezegen için ek bir kritik koşul olarak gösterilebilir?
Çözüm: Yaşanabilir bölge, bir gezegenin yıldızından ne çok sıcak ne de çok soğuk olacak bir mesafede olması, yani yüzeyinde sıvı suyun bulunabileceği sıcaklık aralığıdır. Ancak sadece bu bölgede olmak yetmez. Yaşamın bilinen formları için sıvı su temel bir gereksinim olduğundan, gezegenin yüzeyinde veya yüzey altında sıvı suyun varlığı veya var olabilme potansiyeli kritik bir ek koşuldur. Diğer seçenekler ya yaşam için elverişsiz durumlar ya da doğrudan yaşamla ilişkilendirilmeyen gezegen tipleri belirtir. (11-12. sınıf seviyesi, İleri seviye, YKS odaklı, Sentez/Değerlendirme)
Skor: 0/0 (0%)
Güneş Sistemi ve Ötesi
Güneş Sistemi ve Ötesi konusunda kapsamlı bir anlatım aşağıdadır.