11. sınıf biyoloji 11. sınıf biyoloji Dolaşım Sistemi testi ve çözümleri – İnteraktif Test
1) İnsan vücudundaki hücrelere besin ve oksijen taşıyan, atık maddeleri uzaklaştıran ve vücut sıcaklığını düzenleyen sistem aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Dolaşım sistemi, kalp, kan ve damarlar aracılığıyla vücudun her yerine besin, oksijen, hormonları taşır, atık maddeleri uzaklaştırır ve vücut sıcaklığının düzenlenmesinde önemli rol oynar. Bu nedenle doğru cevap 'Dolaşım sistemi'dir. (5. Sınıf MEB kazanımı)
2) Dolaşım sisteminin merkezi organı olan ve kanı vücuda pompalamakla görevli yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Kalp, dolaşım sisteminin merkezi organıdır ve ritmik kasılmalarıyla kanı damarlar aracılığıyla tüm vücuda pompalar. Akciğerler solunum, mide sindirim, böbrekler boşaltım, karaciğer ise metabolizma gibi farklı görevlere sahiptir. (5. Sınıf MEB kazanımı)
3) Vücudumuzda kanı kalpten alıp organlara taşıyan ve genellikle oksijen açısından zengin kanı içeren damarlara ne ad verilir?
Çözüm: Atardamarlar (arterler), kalpten pompalanan kanı vücudun diğer bölgelerine taşır. Genellikle oksijen bakımından zengin (temiz) kan taşırlar. Toplardamarlar kanı kalbe geri getirirken, kılcal damarlar madde alışverişinin yapıldığı en ince damarlardır. Lenf damarları ise lenf sıvısını taşır. (6. Sınıf MEB kazanımı)
4) İnsan kalbinin yapısıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm: Kalp dört odacıklıdır (iki kulakçık, iki karıncık) ve sağ-sol ayrımı oksijenli/oksijensiz kan ayrımını sağlar. Kulakçıklar kanı toplar, karıncıklar ise kanı pompalar. Karıncıklardan kan damarlara pompalanır, kulakçıklara ise kan damarlardan gelir. Vücuda kanı sol karıncık pompalar, akciğerlere kanı ise sağ karıncık pompalar. Dolayısıyla 'Kulakçıklardan vücuda, karıncıklardan ise akciğerlere kan pompalanır.' ifadesi yanlıştır. (7. Sınıf MEB kazanımı, LGS tarzı)
5) Aşağıdaki olaylardan hangisi küçük kan dolaşımının amacıdır?
Çözüm: Küçük kan dolaşımı (pulmoner dolaşım), sağ karıncıktan başlayan, kanı akciğerlere götürüp oksijenlenmesini sağladıktan sonra sol kulakçığa geri getiren dolaşımdır. Amacı, karbondioksitten zengin kanı akciğerlere taşıyarak oksijen almasını ve karbondioksit vermesini sağlamaktır. (7. Sınıf MEB kazanımı, LGS tarzı)
6) Kanın görevleri ve yapısıyla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm: Kanın damar içerisinde pıhtılaşmasını önleyen madde heparin olup, bu madde vücut tarafından üretilir ancak doğrudan akyuvarların ana görevi değildir. Akyuvarlar, vücudun bağışıklık sisteminde aktif rol oynar. Diğer tüm eşleştirmeler doğrudur. (8. Sınıf MEB kazanımı, LGS tarzı)
7) Bir kişinin kol atardamarından ölçülen nabız, kalbin bir dakika içinde kaç kez kasıldığını gösterir. Düzenli spor yapan bir bireyin nabzı, hareketsiz bir bireye göre genellikle daha düşüktür. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Çözüm: Düzenli spor yapmak, kalp kasını güçlendirir ve her kasılmada daha fazla kan pompalamasını (atım hacmini) sağlar. Bu sayede, aynı miktarda kanı vücuda dağıtmak için kalbin daha az sıklıkta kasılması yeterli olur. Dolayısıyla nabız düşer ve kalp daha verimli çalışır. (8. Sınıf MEB kazanımı, günlük hayatla bağlantılı, LGS tarzı)
8) A kan grubuna sahip bir birey, aşağıdaki kan gruplarından hangisine kan verebilir?
Çözüm: Kan nakillerinde vericinin alyuvarlarındaki antijenler ile alıcının plazmasındaki antikorlar arasındaki uyum önemlidir. A kan grubuna sahip bir birey, alyuvarlarında A antijeni bulundurur. Bu birey, A antijeni taşıyan A kan grubuna (kendi grubuna) ve hem A hem de B antijenini tolere edebilen (yani antikor bulundurmayan) AB kan grubuna kan verebilir. (9. Sınıf MEB kazanımı, YKS başlangıcı)
9) Vücutta bir kanama meydana geldiğinde, kanın pıhtılaşmasını sağlayan mekanizmada aşağıdaki hücre veya moleküllerden hangisi doğrudan yer almaz?
Çözüm: Kanın pıhtılaşması karmaşık bir süreç olup, kan pulcukları (trombositler) ilk tıkacı oluşturur. Fibrinojen, pıhtılaşma faktörleri ve K vitamini gibi bileşenlerin etkisiyle fibrin iplikçiklerine dönüşerek pıhtının ana yapısını oluşturur. Amilaz ise karbonhidratların sindiriminde görev alan bir enzimdir ve kanın pıhtılaşmasında doğrudan bir rolü yoktur. (9. Sınıf MEB kazanımı, YKS başlangıcı)
10) Lenf sistemi, dolaşım sistemine yardımcı olan bir sistemdir. Aşağıdakilerden hangisi lenf sisteminin temel görevlerinden biri değildir?
Çözüm: Lenf sistemi; doku sıvısının fazlasını toplar, bağırsaklardan emilen yağları kan dolaşımına aktarır ve bağışıklık sisteminin önemli bir parçasıdır. Ancak oksijen ve karbondioksit taşınması görevi, kırmızı kan hücreleri ve kan plazması aracılığıyla büyük dolaşım sistemine aittir. Lenf sisteminin bu görevde doğrudan aktif bir rolü yoktur. (10. Sınıf MEB kazanımı, YKS başlangıcı)
11) Kılcal damarlarda madde alışverişini açıklayan Starling hipotezine göre, damar içindeki hidrostatik basıncın ozmotik basınçtan yüksek olduğu durumlarda madde çıkışı gerçekleşirken, ozmotik basıncın hidrostatik basınçtan yüksek olduğu durumlarda madde girişi gerçekleşir. Bu mekanizma aşağıdakilerden hangisinin korunmasına yardımcı olur?
Çözüm: Starling hipotezi, kılcal damarlar ile doku hücreleri arasındaki sıvı ve madde alışverişini düzenler. Hidrostatik ve ozmotik basınç dengesi sayesinde doku sıvısının miktarı kontrol altında tutulur. Bu dengenin bozulması ödeme (doku sıvısı birikmesi) yol açabilir. Dolayısıyla bu mekanizma, doku sıvısı dengesinin korunmasına ve ödem oluşumunun engellenmesine yardımcı olur. (10. Sınıf MEB kazanımı, YKS başlangıcı)
12) Aşağıdaki kan hücrelerinden hangisi, çekirdekli ve amipsi hareket yeteneğine sahip olup, fagositoz yaparak mikroorganizmaları yok edebilir?
Çözüm: Lenfositler, akyuvarların (lökositler) bir türüdür ve bağışıklık sisteminde önemli rol oynarlar. Çekirdekli yapıya sahiptirler ve bazıları (özellikle makrofajlara dönüşen monositler ve diğer bazı akyuvarlar) amipsi hareketle dokulara geçip fagositoz yaparak mikroorganizmaları ve yabancı maddeleri yok edebilir. Alyuvarlar çekirdeksizdir ve oksijen taşır. Kan pulcukları çekirdeksiz olup pıhtılaşmayı sağlar. Kan plazması ve serum ise kanın sıvı kısmıdır. (10. Sınıf MEB kazanımı, YKS başlangıcı)
13) Kalbin ritmik çalışmasını düzenleyen elektriksel uyarılar, belirli bir sıra ile kalbin farklı bölgelerine iletilir. Bu iletim sisteminde uyarıları ilk başlatan ve kalbin 'doğal pili' olarak adlandırılan yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Sinoatriyal (SA) düğüm, kalbin sağ kulakçık duvarında yer alan ve kalbin kasılma ritmini başlatan özelleşmiş kas hücrelerinden oluşan bir yapıdır. Bu nedenle kalbin 'doğal pili' olarak adlandırılır. Uyarılar SA düğümden başlayıp AV düğüme, oradan His demetleri ve Purkinje lifleri aracılığıyla karıncıklara yayılır. (11. Sınıf MEB kazanımı, YKS odaklı)
14) Kanda taşınan karbondioksitin büyük bir kısmı (%70) hangi yolla taşınır?
Çözüm: Karbondioksit kanda üç farklı şekilde taşınır: plazmada çözünmüş olarak (%7-10), hemoglobine bağlanarak (%20-23) ve büyük bir kısmı (%70) ise bikarbonat iyonları (HCO3-) şeklinde taşınır. Bu dönüşüm alyuvarların içinde karbonik anhidraz enzimi sayesinde gerçekleşir. (11. Sınıf MEB kazanımı, YKS odaklı)
15) Bir kişinin kan basıncı (tansiyonu) uzun süre yüksek seyrettiğinde ortaya çıkan duruma hipertansiyon denir. Hipertansiyonun vücut üzerindeki olumsuz etkileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Çözüm: Hipertansiyon, damar duvarlarına sürekli yüksek basınç uygulayarak damar sertleşmesi, kalp büyümesi, böbrek yetmezliği, felç ve kalp krizi gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açar. Kanın oksijen taşıma kapasitesi doğrudan alyuvar sayısı ve hemoglobin miktarı ile ilgilidir, hipertansiyon bu kapasiteyi doğrudan artırmaz, aksine dolaşım sistemindeki hasarlar dolaylı olarak oksijenlenmeyi bozabilir. (11. Sınıf MEB kazanımı, YKS odaklı)
16) Dolaşım sisteminin sağlıklı işleyişini olumsuz etkileyen yaşam tarzı faktörleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?
Çözüm: Dengesiz beslenme, hareketsizlik, sigara-alkol ve stres, dolaşım sistemi hastalıklarının (hipertansiyon, kalp krizi, ateroskleroz vb.) risk faktörleridir. Düzenli ve yeterli uyku ise vücudun dinlenmesini sağlayarak dolaşım sistemi de dahil olmak üzere genel sağlığın korunmasına yardımcı olan olumlu bir faktördür. (12. Sınıf MEB kazanımı, YKS ve günlük hayat bağlantılı)
17) Lenf sistemi, vücudun sıvı dengesi ve bağışıklık yanıtı açısından kritik öneme sahiptir. Lenf damarlarının tıkanması veya lenf düğümlerinin işlev bozukluğu durumunda aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenir?
Çözüm: Lenf sistemi, doku sıvısının fazlasını toplayarak kan dolaşımına geri kazandırır. Lenf damarlarının tıkanması veya işlev bozukluğu durumunda, doku sıvısı dokular arasında birikerek ödeme (şişmeye) neden olur. Bu duruma lenfödem denir. Diğer seçenekler lenf sisteminin doğrudan ve birincil bir işleviyle ilgili değildir. (12. Sınıf MEB kazanımı, YKS odaklı)
18) Trafik kazası sonucu bacağında atardamar kanaması olan bir kişiye ilk yardım uygularken, aşağıdakilerden hangisinin yapılması doğrudur?
Çözüm: Atardamar kanamaları, fışkırır tarzda ve açık kırmızı renkte olduğu için çok tehlikelidir. İlk yardımda en önemli adım, kanayan bölgeye temiz bir bez veya gazlı bezle doğrudan ve sürekli basınç uygulamaktır. Ayrıca kanayan bölgeyi kalp seviyesinden yukarıda tutmak kan akışını yavaşlatmaya yardımcı olur. İnce ip ile turnike uygulamak doku hasarına neden olabilir, alkol dökmek ise sterilizasyon sağlamaz ve durumu kötüleştirebilir. Yaralıyı hareket ettirmek kanamayı artırabilir. (KPSS/Ehliyet Sınavı formatı, günlük hayatla bağlantılı)
19) Yukarı yönlü bir tırmanış yapan bir dağcının vücudunda, yüksek irtifadaki düşük oksijen seviyesi nedeniyle meydana gelen fizyolojik adaptasyonlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Çözüm: Yüksek irtifada oksijen kısmi basıncı düşük olduğu için vücut hipoksi (oksijen yetersizliği) yaşar. Buna adaptasyon olarak soluk alıp verme ve kalp atış hızı artar. Ayrıca böbreklerden eritropoietin hormonu salgılanarak kemik iliğinde alyuvar üretimi (eritropoez) uyarılır ve böylece kanın oksijen taşıma kapasitesi artırılmaya çalışılır. Bu durumda 'Kanın oksijen taşıma kapasitesinin azalması' ifadesi yanlıştır, tam tersi bir adaptasyon mekanizması devreye girer. (YKS tarzı, analiz-sentez)
20) Aşağıdakilerden hangisi, bireyin dolaşım sistemi sağlığını korumak için alınabilecek önlemlerden biri değildir?
Çözüm: Dolaşım sistemi sağlığını korumak için doymuş ve trans yağ ile tuz tüketimini azaltmak, düzenli egzersiz yapmak ve sigaradan uzak durmak önemlidir. Yüksek kolesterol içeren besinleri (özellikle doymuş yağ ve trans yağ içerenler) sınırsızca tüketmek ise kan kolesterol seviyesini yükselterek damar sertliği ve kalp hastalıkları riskini artırır. Bu nedenle bu durum dolaşım sağlığı için uygun bir önlem değildir. (Genel değerlendirme, günlük hayat bağlantılı)
Skor: 0/0 (0%)
Dolaşım Sistemi
Dolaşım Sistemi konusunda kapsamlı bir anlatım aşağıdadır.