10. sınıf türk dili ve edebiyatı 10. sınıf türk dili ve edebiyatı Parçada Anlam testi ve çözümleri – İnteraktif Test
1) Güneş, dünyamızı ısıtan ve aydınlatan büyük bir yıldızdır. Bitkiler güneş ışığı sayesinde büyür, hayvanlar da bu bitkileri yiyerek veya birbirlerini avlayarak yaşar. Güneş, aynı zamanda dünyadaki su döngüsünün de başlamasını sağlar. Sabahları uyandığımızda gördüğümüz ışık, hep güneşten gelir. Bu parçanın konusu ve başlığı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Parça, Güneş'in dünyayı ısıtması, aydınlatması, bitki ve hayvan yaşamına etkisi, su döngüsünü başlatması gibi birçok faydasından bahsetmektedir. Bu nedenle 'Güneşin Faydaları' konuyu en iyi özetler. 'Güneş ve Yaşam' ise bu faydaların yaşam üzerindeki genel etkisini kapsayan uygun bir başlıktır. (5-6. Sınıf - Kolay)
2) Dostluk, insanların birbirine güvenmesi, zor zamanlarında destek olması ve sevinçlerini paylaşması demektir. Gerçek dostlar, birbirlerini yargılamaz, her koşulda yanlarında olurlar. Dostluk sayesinde hayat daha anlamlı ve güzel hale gelir. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Parça genel olarak dostluğun ne anlama geldiğini (güven, destek, paylaşma) ve hayatı nasıl anlamlı ve güzel kıldığını vurgulamaktadır. Bu ifadeler, dostluğun insan hayatındaki genel önemini ve değerini özetler. Diğer seçenekler, parçadaki belirli detaylara odaklansa da ana fikri tam olarak yansıtmaz. (5-6. Sınıf - Kolay)
3) Kitap okumak, insana birçok yeni bilgi kazandırır. Okuduğumuz her kitapla farklı dünyalara yolculuk yapar, yeni kelimeler öğreniriz. Kitaplar, hayal gücümüzü geliştirir ve düşüncelerimizi daha iyi ifade etmemize yardımcı olur. Ayrıca, okumak beynimizi aktif tutar ve hafızamızı güçlendirir. Bu parçada kitap okumanın faydaları arasında aşağıdakilerden hangisi *sayılmamıştır*?
Çözüm: Parçada 'yeni bilgiler kazandırır', 'yeni kelimeler öğreniriz', 'hayal gücümüzü geliştirir' ve 'hafızamızı güçlendirir' ifadeleri doğrudan geçmektedir. Ancak 'toplumsal duyarlılığı artırması' gibi bir faydadan bahsedilmemiştir. (5-6. Sınıf - Orta)
4) Günümüzde hızla yayılan teknolojik araçlar, hayatımızı birçok yönden kolaylaştırsa da beraberinde bazı sorunları da getirmektedir. Özellikle çocuklar ve gençler arasında sanal dünyanın etkisiyle gerçek sosyal ilişkilerin zayıfladığı, yüz yüze iletişimin azaldığı gözlemlenmektedir. Ekrana bağımlılık, fiziksel aktivite eksikliği ve dikkat dağınıklığı gibi problemler, bu durumun olumsuz sonuçları arasında yer almaktadır. Bu parçada yazarın asıl amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Yazar, parçanın başından sonuna kadar teknolojik araçların getirdiği sorunlara, özellikle sosyal ilişkilerin zayıflamasına, yüz yüze iletişimin azalmasına ve ekrana bağımlılığa vurgu yapmıştır. Amacı, bu olumsuz etkilere okuyucunun dikkatini çekmektir. (7-8. Sınıf - Orta)
5) Sabah erkenden uyandım, pencereden dışarı baktım. Güneş henüz tam doğmamıştı ama gökyüzü yavaş yavaş aydınlanıyordu. Köşedeki fırından gelen taze ekmek kokusu burnuma doldu. Bugün uzun zamandır görmediğim arkadaşımı ziyaret edecektim. Kalbimde tatlı bir heyecan vardı. Bu parçanın anlatıcısı ve kullandığı bakış açısı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözüm: Parçada 'uyandım', 'baktım', 'ziyaret edecektim', 'kalbimde' gibi birinci tekil şahıs ekleri ve zamirleri kullanılmıştır. Bu durum, anlatıcının olayın içinde yaşayan ve kendi yaşadıklarını aktaran bir 'kahraman' olduğunu gösterir. Dolayısıyla 'Birinci kişili anlatıcı, kahraman bakış açısı' doğrudur. (7-8. Sınıf - Orta)
6) Doğa yürüyüşleri, hem fiziksel hem de zihinsel sağlığımız için oldukça faydalıdır. Yürüyüş yaparken temiz hava alır, kaslarımızı çalıştırırız. Aynı zamanda doğanın sakinliği ruh halimizi olumlu etkiler, stresi azaltır ve zihnimizi dinlendirir. Şehir hayatının gürültüsünden ve karmaşasından uzaklaşmak isteyenler için doğa yürüyüşleri harika bir seçenektir. Bu parçadan doğa yürüyüşleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisine *ulaşılamaz*?
Çözüm: Parçada 'kaslarımızı çalıştırırız' (A), 'stresi azaltır' (B), 'şehir hayatının gürültüsünden ve karmaşasından uzaklaşmak' (C) ve 'doğanın sakinliği ruh halimizi olumlu etkiler' (D) ifadeleriyle ilgili bilgilere ulaşılabilir. Ancak parçada doğa yürüyüşlerinin 'her yaş grubundan insan için uygun' olduğuna dair herhangi bir bilgi verilmemiştir. (7-8. Sınıf - Orta)
7) Edebiyatın insan hayatındaki yeri tartışılmazdır. Şiirler, romanlar, hikayeler... Hepsi insanın duygu dünyasını zenginleştirir, empati yeteneğini geliştirir. Örneğin, Dostoyevski'nin 'Suç ve Ceza' romanını okuyan bir kişi, karakterlerin iç dünyasına girer, onların yaşadığı çelişkileri ve sorgulamaları kendi içinde de deneyimler. Böylece olaylara ve insanlara farklı açılardan bakmayı öğrenir. Bu parçada düşünceyi geliştirmek için aşağıdaki yollardan hangisine başvurulmuştur?
Çözüm: Yazar, edebiyatın insan hayatındaki yerini ve etkilerini açıklarken, bu düşüncesini somutlaştırmak ve anlaşılır kılmak için Dostoyevski'nin 'Suç ve Ceza' romanını bir 'örnek' olarak vermiştir. 'Örneğin' ifadesi de bunun açık bir göstergesidir. (8. Sınıf - Orta)
8) İnsanlık tarihinin en önemli buluşlarından biri olan tekerlek, MÖ 3500 civarında Mezopotamya'da ortaya çıkmıştır. Başlangıçta çömlekçilikte kullanılan bu basit ama devrim niteliğindeki icat, kısa sürede ulaşım ve tarım gibi birçok alana yayılmıştır. Tekerleğin keşfi, yük taşımacılığını kolaylaştırmış, ticaretin gelişmesini sağlamış ve medeniyetlerin ilerlemesinde kilit rol oynamıştır. Bu parçanın anlatım özellikleri dikkate alındığında, hangi metin türüne ait olduğu söylenebilir?
Çözüm: Parçada nesnel bilgiler verilmiş, tekerleğin tarihi, kullanım alanları ve etkileri bilimsel bir bakış açısıyla aktarılmıştır. Yazar, kendi kişisel görüşlerini değil, kanıtlanmış bilgileri sunmuştur. Bu özellikler, bilgilendirici ve açıklayıcı nitelikteki 'makale' türüne uygundur. (8. Sınıf - Orta/Zor)
9) Sanat, yalnızca estetik bir haz vermekle kalmaz, aynı zamanda toplumsal bir işlev de görür. Bir resim, bir heykel ya da bir müzik eseri, içinde bulunduğu dönemin ruhunu yansıtır, o dönemin insanının kaygılarını, umutlarını dile getirir. Dahası, sanat eserleri eleştirel bir bakış açısı sunarak toplumdaki aksaklıkları gözler önüne serer ve değişime önayak olabilir. Bu yönüyle sanat, sessiz bir devrimci gibidir. Bu parçada yazarın asıl vurgulamak istediği düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Parça genel olarak sanatın estetik hazzın ötesinde 'toplumsal bir işlev' gördüğünü, 'toplumdaki aksaklıkları gözler önüne serdiğini' ve 'değişime önayak olabileceğini' vurgulamaktadır. En sonda yer alan 'Bu yönüyle sanat, sessiz bir devrimci gibidir' cümlesi de bu ana düşünceyi pekiştirmektedir. (9-10. Sınıf - Orta)
10) Eleştirel düşünme, bilgiyi sorgulama, farklı bakış açılarını değerlendirme ve kendi yargılarımızı oluşturma becerisidir. Ezbere dayalı bilgi edinmenin ötesine geçerek, olaylar ve durumlar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini kurmayı, delilleri analiz etmeyi ve mantıksal çıkarımlar yapmayı gerektirir. Bu beceriye sahip bireyler, karşılaştıkları sorunlara daha etkili çözümler üretebilir, yanıltıcı bilgilere karşı daha dirençli olabilirler. Bu parçadan eleştirel düşünmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi *çıkarılamaz*?
Çözüm: Parçada eleştirel düşünmenin 'bilgiyi sorgulama' (A), 'neden-sonuç ilişkilerini kurma' (B), 'yanıltıcı bilgilere karşı daha dirençli olma' (C) ve 'daha etkili çözümler üretme' (E) gibi özelliklerinden bahsedilmektedir. Ancak bu becerinin 'doğuştan gelen' bir yetenek olup olmadığına dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Aksine, 'geliştirme becerisidir' ifadesi öğrenilebilir olduğunu düşündürür. (9-10. Sınıf - Orta)
11) Çağımızın en büyük ironilerinden biri, iletişimin hiç bu kadar kolay olmamasına rağmen, insanların kendilerini hiç bu kadar yalnız hissetmeleridir. Sosyal medya platformları aracılığıyla binlerce 'arkadaşa' sahip olmak, gerçek bağlar kurmanın yerini tutmuyor. Yüzeysel etkileşimler, derinlemesine paylaşımların önüne geçiyor ve bireyler, sanal kalabalıklar içinde giderek daha da yabancılaşıyor. Bu durum, modern insanın trajik yalnızlığını gözler önüne sermektedir. Bu parçadaki yazarın genel yaklaşımı ve üslubu için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözüm: Yazar, iletişimdeki kolaylığa rağmen insanların yalnızlaşmasını bir 'ironi' olarak nitelemiş, sosyal medyanın yüzeysel etkileşimlerini 'eleştirerek' derin bağların kurulmadığını ifade etmiştir. 'Trajik yalnızlık' gibi ifadeler de yazarın durumu sorgulayan ve eleştirel bir tutum sergilediğini göstermektedir. (9-10. Sınıf - Orta/Zor)
12) Herkesin içinde saklı, keşfedilmeyi bekleyen bir 'ışık' vardır. Kimi bu ışığı sanatla, kimi bilimle, kimi de insanlara yardım ederek ortaya çıkarır. Önemli olan, bu potansiyeli fark etmek ve onu besleyerek büyütmektir. Aksi takdirde, en değerli yetenekler bile karanlıkta kalmaya mahkumdur. Bu 'ışık', sadece bireyin kendini gerçekleştirmesine değil, aynı zamanda çevresini aydınlatmasına da olanak tanır. Bu parçada geçen 'ışık' sözcüğüyle anlatılmak istenen, aşağıdakilerden hangisine en yakındır?
Çözüm: Parçada 'ışık'ın 'keşfedilmeyi bekleyen', 'sanatla, bilimle, insanlara yardım ederek ortaya çıkarılan' ve 'beslenerek büyütülen' bir şey olduğu belirtiliyor. Ayrıca 'en değerli yetenekler' ifadesiyle paralellik kuruluyor. Bu bağlamda 'ışık' sözcüğü, bireyin sahip olduğu 'içsel yetenek ve potansiyel' anlamında kullanılmıştır. (10. Sınıf - Zor)
13) Parça I: Modern kent yaşamı, bireyler üzerinde derin etkiler bırakmaktadır. Hız, rekabet ve tüketime odaklı bu yaşam biçimi, insanları doğadan ve kendilerinden uzaklaştırmakta, stres ve anksiyeteyi artırmaktadır. Kalabalık içinde yalnızlaşan insan, çoğu zaman gerçek bağlar kurmaktan yoksun kalmaktadır. Parça II: Şehirler, insanlığın medeniyet yolculuğundaki en büyük başarılarından biridir. Kültürel çeşitliliği, ekonomik fırsatları ve sosyal etkileşimi bir arada sunan kentler, bireylere kendilerini geliştirme ve topluma katkıda bulunma imkanları sağlar. Kentler, farklı fikirlerin buluşma noktası, yeniliklerin ve ilerlemenin ana motorudur. Yukarıdaki iki parçanın ortak konusu dikkate alındığında, bu parçaların aşağıdakilerin hangisi açısından farklılaştığı söylenebilir?
Çözüm: Her iki parça da 'kent yaşamı' konusunu ele almaktadır. Ancak Parça I, kent yaşamının olumsuz etkilerine (stres, yalnızlaşma, doğadan uzaklaşma) odaklanırken, Parça II kentlerin olumlu yönlerini (fırsatlar, gelişim, yenilik) vurgulamaktadır. Bu durum, yazarların 'kent yaşamına bakış açıları'nın farklı olduğunu gösterir. (11-12. Sınıf - Zor)
14) Edebiyatın, sadece hikayeler anlatmaktan ibaret olduğunu düşünmek büyük bir yanılgıdır. Gerçek edebiyat eserleri, okuyucusunu kendi gerçekliğiyle yüzleştirir, onu düşünmeye, sorgulamaya iter. Bir romanın sonunda karakterin kaderine üzülmekle kalmaz, kendi seçimlerimizi, değerlerimizi de gözden geçirme ihtiyacı hissederiz. İyi bir yazar, kelimelerle yalnızca bir dünya inşa etmez, aynı zamanda o dünyanın ahlaki ve felsefi temellerini de kazır. Bu parçada edebiyatın okuyucu üzerindeki etkisiyle ilgili asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Parça, edebiyatın sadece hikaye anlatmanın ötesinde, okuyucuyu 'kendi gerçekliğiyle yüzleştirmesi', 'düşünmeye, sorgulamaya itmesi' ve 'kendi seçimlerini, değerlerini gözden geçirme ihtiyacı hissettirmesi' gibi derin etkilerine odaklanmaktadır. Bu ifadeler, edebiyatın okuyucuyu eleştirel düşünmeye ve kendini sorgulamaya yönelttiği ana fikrini oluşturur. (11-12. Sınıf - Zor)
15) (I) Bilim insanları, Mars'ta yaşam belirtileri bulma umuduyla uzun yıllardır araştırmalarını sürdürüyor. (II) Son keşifler, Mars'ın geçmişte sıvı suya sahip olduğuna dair güçlü kanıtlar sunuyor. (III) Ancak Mars'ta koloni kurma hayalleri, uzay ajanslarının bütçelerini zorlayan yüksek maliyetler nedeniyle erteleniyor. (IV) Bu bulgular, gezegenin bir zamanlar daha sıcak ve nemli bir atmosfere sahip olduğunu gösteriyor. (V) Gelecekteki misyonlar, bu potansiyel yaşam izlerini daha yakından incelemeyi hedefliyor. Bu parçadaki düşünce akışının ve anlatım bütünlüğünün sağlanabilmesi için numaralanmış cümlelerden hangisinin *çıkarılması* gerekir?
Çözüm: Parça genel olarak Mars'ta yaşam arayışları, geçmişteki su varlığı ve gelecekteki misyonlar üzerine odaklanmıştır (I, II, IV, V). Ancak (III) numaralı cümle, Mars'ta koloni kurma hayallerinin maliyet nedeniyle ertelenmesi konusuna değinerek, parçanın ana akışındaki 'yaşam belirtileri ve keşifler' konusundan sapmaktadır. Bu cümlenin çıkarılması, parçanın bütünlüğünü artırır. (11-12. Sınıf - Zor)
16) Günümüz dünyasında bilgiye erişim hızı inanılmaz boyutlara ulaştı. İnternet ve dijital platformlar sayesinde, herhangi bir konuda anında bilgi edinebiliyoruz. Ancak bu durum, bilginin doğruluğunu sorgulama ve eleştirel süzgeçten geçirme ihtiyacını da beraberinde getiriyor. Her bilgi, doğru veya tarafsız olmayabilir. Bu nedenle, bireylerin bilgi okuryazarlığı becerilerini geliştirmeleri, güvenilir kaynakları ayırt etmeleri ve edindikleri bilgiyi analiz etmeleri büyük önem taşımaktadır. Bilgiye ulaşmak kolaylaştıkça, doğru bilgiye ulaşmak ve onu doğru yorumlamak daha da zorlaşıyor. Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi *çıkarılamaz*?
Çözüm: Parçada 'bilgiye ulaşmak kolaylaştıkça, doğru bilgiye ulaşmak ve onu doğru yorumlamak daha da zorlaşıyor' ifadesi geçmektedir. Dolayısıyla, D seçeneğindeki 'daha kolay hale gelmiştir' ifadesi, parçada belirtilenin tam tersidir ve bu yargı parçadan çıkarılamaz. Diğer seçenekler, parçadaki ifadelerle doğrudan uyumludur. (11-12. Sınıf - Zor)
17) Yaratıcılık, sadece sanatçılara özgü bir yetenek değildir; her meslekte ve her alanda kendine yer bulur. Bir mühendisin yeni bir tasarım yapması, bir öğretmenin dersini daha ilgi çekici hale getirmesi, bir ev hanımının mutfakta yeni bir tarif denemesi... Bunların hepsi birer yaratıcılık örneğidir. Önemli olan, kalıpların dışına çıkma cesaretini gösterebilmek ve farklı çözümler üretmeye açık olmaktır. Yaratıcılık, mevcut sorunlara yeni pencereler açma sanatıdır. Bu parçada 'yaratıcılık' kavramının tanımı ve işleviyle ilgili asıl vurgulanan aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Parça, yaratıcılığın 'sadece sanatçılara özgü' olmadığını, 'her meslekte ve her alanda kendine yer bulduğunu' (mühendis, öğretmen, ev hanımı örnekleriyle), 'kalıpların dışına çıkma' ve 'farklı çözümler üretme' becerisi olduğunu vurgulamaktadır. Bu ifadeler, yaratıcılığın günlük yaşamın her alanında kendini gösterebilen, yenilikçi bir yaklaşım olduğunu özetler. (11-12. Sınıf - Zor)
18) Dijitalleşme, hayatımızın her alanını derinden etkileyen, geri döndürülemez bir süreçtir. Eğitimden sağlığa, ekonomiden sanata kadar her alanda dijital dönüşüm yaşanmaktadır. Bu dönüşüm, verimliliği artırma, maliyetleri düşürme ve yeni fırsatlar yaratma potansiyeli taşırken; aynı zamanda siber güvenlik riskleri, dijital eşitsizlikler ve etik problemler gibi yeni zorlukları da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, dijitalleşmenin sunduğu imkanlardan en iyi şekilde faydalanırken, olası risklere karşı da hazırlıklı olmak ve dengeli bir yaklaşım sergilemek gerekmektedir. Bu parçanın ana düşüncesini en iyi özetleyen ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: Parça, dijitalleşmenin 'geri döndürülemez bir süreç' olduğunu belirtirken (kaçınılmazlık), 'verimlilik artışı, maliyet düşüşü ve yeni fırsatlar' (fırsatlar) getirdiğini; aynı zamanda 'siber güvenlik riskleri, dijital eşitsizlikler ve etik problemler' (riskler) gibi zorlukları da beraberinde getirdiğini ifade eder. Son cümle ise 'dengeli bir yaklaşım sergilemek' gerektiğini vurgular. Bu unsurların tamamı B seçeneğinde toplanmıştır. (11-12. Sınıf - Zor)
19) Mutluluk, karmaşık ve kişisel bir kavramdır. Kimi için maddi zenginlik, kimi için sevdikleriyle vakit geçirmek, kimi içinse yeni şeyler öğrenmek mutluluk kaynağıdır. Ancak tüm bu farklı tanımların ortak bir paydası vardır: İnsan, yaşamına anlam kattığında kendini mutlu hisseder. Bir ressamın tuvaline son fırça darbesini atmasındaki haz, bir bilim insanının yıllar süren çalışması sonrası bir buluşa imza atmasındaki coşku ya da bir ebeveynin çocuğunun ilk adımını görmesindeki sevinç... Bunlar, anlamlı eylemlerin getirdiği mutluluğa örnektir. Mutluluk, bir varış noktası değil, anlam arayışıyla dolu bir yolculuktur. Bu parçanın anlatımında aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangilerine başvurulmuştur?
Çözüm: Parçada ilk olarak 'Mutluluk, karmaşık ve kişisel bir kavramdır.' denilerek mutluluk 'tanımlanmıştır'. Daha sonra 'Kimi için maddi zenginlik, kimi için sevdikleriyle vakit geçirmek...' diyerek farklı mutluluk kaynakları 'karşılaştırılmıştır'. Son olarak 'Bir ressamın..., bir bilim insanının..., bir ebeveynin...' ifadeleriyle 'örnekleme' yapılmıştır. (11-12. Sınıf - Zor)
20) Günümüzün bilgi bombardımanı altında, doğru ve yanlış arasındaki çizgi giderek bulanıklaşıyor. Sosyal medya ve haber siteleri, doğruluğu teyit edilmemiş pek çok bilgiyi hızla yayabiliyor. Ne yazık ki, çoğu insan okuduğunu sorgulamadan, farklı kaynaklardan teyit etme gereği duymadan hemen kabulleniyor. Bu durum, yanlış bilginin yayılmasına zemin hazırlarken, bireylerin kendi yargılarını oluşturma yeteneğini de köreltiyor. Doğruluğun, hızdan daha önemli olduğu gerçeği göz ardı ediliyor. Bu parçanın yazarının genel tavrı ve eleştirel yaklaşımı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözüm: Yazar, 'bilgi bombardımanı', 'bulanıklaşıyor', 'ne yazık ki', 'sorgulamadan kabulleniyor', 'köreltiyor', 'göz ardı ediliyor' gibi ifadelerle günümüzdeki bilgi tüketimi alışkanlıklarını ve yanlış bilginin yayılmasını 'eleştirmekte' ve bu durumdan 'endişe' duymaktadır. (11-12. Sınıf - Zor)
Skor: 0/0 (0%)
Parçada Anlam
Parçada Anlam konusunda kapsamlı bir anlatım aşağıdadır.